Erotismoa euskal literaturan mintzagai izanen dute Baionan

Fecha

02.10.21 - 04.12.21

Lugar

Lapurdi - Baiona

Jakinola elkarteko egoitza Baionan. (NAIZ)

‘Erotismoa euskal literaturan’ tailerrak antolatu ditu Baionako Jakinola Hizkuntza Etxeak. Parte hartzaileek irakurri, idatzi eta iruzkintzea xede duten lau saioak Itxaro Bordak gidatuko ditu.

«Gaur egun euskal literatura bizia da, baina ainitzek ez du euskaraz irakurtzen ez idazten. Ibilaldi literarioa euskal literatura biziarazteko manera bat da eta erotismoa da gaurko gizarteko gai nagusietariko bat. Ainitz aipatzen da eta euskaraz guti irakurri dugun gai bat da. Interesgarria iruditu zaigu». Hala mintzatu da Oriane Ayestaran Jakinola Hizkuntza Etxeko kidea eginen dituzten tailerrak presentatzerakoan.

Izan ere, ‘Erotismoa euskal literaturan’ izenburupean, urriaren 2an, azaroaren 6 eta 20an eta abenduaren 4an iraganen dira saio horiek, Itxaro Borda idazleak gidaturik, Lapurdiko hiriburuko San Izpiritu auzoan tren geltokiaren ondoan elkarteak duen egoitzan. Funtsa, euskaraz irakurri eta euskal literatura ezagutarazi eta biziaraztea da. «Jendea irakurtzen eta idazten saia dadin, gauza ezberdinak deskubritzeko», berretsi du Ayestaranek. Iruzkinak ere landuko dituzte, kritikotasuna jorratzeko hirugarren ardatz gisa.

Erotismoaren gaira etorririk, Jakinola Hizkuntza Etxeko gure hitzorduan presente den Jesus Garatek oroitu du, XIX eta XX. mendeetan nazioarteko literaturan izan direla erotismoa jorratu dituzten eredu politak, «baina euskal literaturan deus guti, Jean Etxepare eta geroago Jon Mirande. Orain gauzak ezberdinak dira eta askoz gehiago jorratzen da gaia eta profita dezagun. Adibide berriak har ditzagun», dio.

Erotismoa eta pornografia

Oriane Ayestaranek argitu du tailerrak erotismoari buruzkoak direla, ez pornografiaz. Hala ere, muga horiek ez dira hain argi azaltzen eta horregatik, «muga horiek lantzea, hori da interesgarriena», gaineratu du. Itxaro Bordak, bistan denez, bere ikuspuntua eta jakintza eskainiko ditu larunbatean abiatuko diren saio hauetan.

Izan ere, literatura erotikoan erotismoarekin eta sexuarekin loturiko testuak sailkatzen dira, mota anitzetakoak eta hain zuzen, pornografia eta erotismoa bereiztea ez da lan erraza, besteak beste, bien arteko lotura saihestezina delako. Hori dela eta, ikuspegi feminista batetik, «adostasuna» lantzea dute xede tailer hauen bidez.

Lau liburutako testuak bidelagun

Saio hauetan parte hartuko dutenek Itxaro Bordak proposaturiko lau liburutako kapituluak lantzeko parada izanen dute saio batetik bestera, haietariko bi euskaraz idatziak, eta beste biak frantsesez.

Euskarazkoen artean, Jon Miranderen ‘Haur besoetakoa’ eleberria izanen dute aztergai. 1954an idatzi bazuen ere, 1970 urtera arte ezin izan zen argitaratu editorerik ez zuelako atzeman. Gizon heldu batek bere iloba eta haur besoetako nerabearekin duen maitasun harremana kontatzen du eta hori dela eta, lan polemikoa izan zen urtetan.

Mirandek gai tabuak hunkitzen ditu lan horretan, intzestua, adin ttipikoekiko sexu harremanak eta suizidioa. Liburua jendarte burgesaren itxurakeria eta moral bikoitzaren aurkako erasotzat har daiteke. Arrakasta handia ukan zuen eta urtez urte edizio ugari izan ditu.

Bestetik, Itxaro Bordaren lehen eleberria ere hartuko dute lanketa egiteko: ‘Basilika’. 1984an argitaratua, gizarteko hainbat arloko erretratu umoretsua eskaini zuen idazleak lan horretan. Jon Kapagorrik, euskal diputatu hautatu berriak, ideia paregabe bat izanen du Euskal Herriaren ekonomia bultzatzeko, hots, basilika bat eraikitzea, horretarako Ama Birjina agerrarazten duelarik Irulegin. Bertako Elorri izeneko neskatxa gazte bat erabiliko du bitarteko gisa.

Annie Ernaux idazleak 2000. urtean idatzi zuen frantsesezko ‘L’evenement’ (Gertaera) liburua ere landuko dute. Kontakizun autobiografiko bat da, lazgarria. Errelatu honetan, 1963an eleberria idatzi baino hogeita hamazazpi urte lehenago abortatu zuenekoa kontatzen du idazleak. Orduan legez kanpokoa zen frantziar Estatuan. 2021ean Audrey Diwan zinemagileak pantailara eraman du lan hori eta Veniseko Mostran irailean irabazi berri du urrezko lehoia.

‘Justine ou les Malheurs de la vertu’ (Justine edo bertutearen zorigaitzak) Donatien Alphonse François de Sade frantziar idazlearen eleberri bat da. Lehen bertsioa 1787an argitaratu zen eta gerora beste bi bertsio ezberdin izan zituen.

Tailer hauetan parte hartzeko izena eman behar da oayestaran@jakinola.eus helbidera idatziz. Bazkideek sartzea urririk izanen dute eta gaineratekoek hiru euro baizik ez dituzte ordaindu beharko hamabost bat laguneko muga izanen dela ahantzi gabe. Segida bat izanen denez, saio guzietan parte hartzea gomendatzen dute, baina ez da baitezpadako baldintza.

Ubicación

Jakinola elkartearen egoitza
12, Maubec karrika
Baiona. Lapurdi