Bidaiari

Eiffel dorrean 72 emakume zientzialariren izenak gehituko dira, tartean Marie Curie-rena

Marie Curie kimikariaren eta Suzanne Veil ingeniariaren izenak Eiffel dorreko zati bat apainduko duten 72 emakume zientzialarietako bi dira. «Beranduenik ere 2027an» izango da eta eraiki zirenetik bertan agertzen diren 72 gizonezko zientzialari frantsesen izenei gehituko zaizkie.

Orain dauden izenei gehituko zaizkie 72 emakume zientzialarirenak.
Orain dauden izenei gehituko zaizkie 72 emakume zientzialarirenak. (Getty Images)

Parisen hautatutako zientzialarien zerrendaren aurkezpen ekitaldian, hiriko alkate Anne Hidalgok esan zuen ekimenak aukera ematen duela «nolabait konpontzeko emakumeek zientziaren historian duten ikusezintasuna». Bere esanetan, 2027an gauzatu beharko litzateke, beranduenez.

«72 izen horiek historia konpontzeko modu bat ere badira, eta mezu bat gure gazteei, batez ere gure alabei eta neskatoei», gaineratu zuen Hidalgok. Hidalgo izan da Parisko alkatetza hartu duen lehen emakumea. Aurten kargua utziko du.

Eiffel Dorrearen Ustiapen Sozietatearekin (SETE) eta ‘Ekamukeak eta zientziak’' elkartearekin batera egindako proiektu honekin, Frantziako emakume zientzialarien izenak kanpotik ikusiko dira eta 1889tik dorrearen zati bat betetzen zuten 72 herrikide jakintsuen diseinu bera izango dute, 60 zentimetroko urrezko letretan.

Gainera, ikasle eta elkarte talde batek abiarazitako ekimen honek –horien artean, neskatoen eta emakumeen karrera zientifikoak eta teknikoak sustatzea eta balioestea helburu duen ‘Emakumeak eta Zientziak’– hainbat erakunderen laguntza jaso zuen, hala nola Zientzia Akademiarena eta Parisko Behatokiarena, Sorbonarena eta Sciences Po unibertsitateena.

Jean-François Martins SETEko presidenteak esan du proposamenak aukera emango duela «1889tik, Eiffel dorrearen inaugurazioaren urtetik, irauten duen gabezia handi bat zuzentzeko» eta monumentua «zientziaren eta berdintasunaren ikur» bihurtzeko.

Emakumeek Frantziako zientzian duten lekua berreskuratzeko, batzordeak, maiatzetik abuztura bitartean zortzi lan-bilera egin ondoren, 1899an erabilitako hautaketa-irizpideak errepikatzea erabaki zuen. Irizpide horiei esker, jada hilda daudenak, nazionalitate frantsesa dutenak eta gehienez 12 letratako izenak dituztenak bakarrik hautatu ahal izan dira.

Isabelle Vauglin ‘Emakumeak eta Zientziak’ elkarteko lehendakariordeak adierazi duenez, azkenean «ehun izen baino gehiago» proposatu ziren, eta horrek «hautaketa errraztu zuen azken hamabost edo hogeiak arte».

Ibilbide zientifiko edo teknikoa

Ekimenak hainbat herrialdetako emakumeak hartu ditu barne, beren ibilbide zientifiko edo teknikoagatik Frantziarekin lotura garrantzitsuak erakutsi zituztenak, hala nola Rose Dieng informatikaria –Senegalen jaioa–, eta Toshiko Yuasa, Japoniakoa.

Gainera, kontuan hartu ziren zientziaren hainbat arlotan egindako ekarpenengatik, bi mundu-gerretan Frantziaren aldeko ekarpen handia egin zuten emakumeak hautatuz, hala nola Suzanne Veil ingeniari kimikoa, frontean erradiologia-zerbitzuak eman zituena Curie familiarekin batera Lehen Mundu Gerran, edo Nicole Mangin medikua, gatazka horretan lan egin zuen emakume bakarra.

Horrela, Frantziako zientziaren garapenean erabakigarriak izan ziren emakumeen izenak (Nobel sariaren bi irabazle –Marie Curie eta haren alaba Irène Joliot-Curie– barne) herrialde honetako beste zientzialari ospetsu batzuen ondoan agertuko dira, hala nola Ampère, Becquerel, Daguerre, Lagrange edo Laplaceren ondoan.