Birmanian, Ukrainan eta beste gatazka batzuetan minak erabiltzeak, eta minak kentzeko finantziazioa murrizteak, biktimen kopurua handitzea eragin zuen 2024an, astelehen honetan zabaldutako txosten batek ohartarazi duenez.

Pertsonen Aurkako Minak Debekatzeko Nazioarteko Kanpainak (ICBL) argitaratutako ‘Landmine Monitor 2025’ txostenaren arabera, iaz 6.279 pertsona zauritu edo hil ziren 52 herrialde eta eskualdetan minen eta gerrako lehergaien hondarren ondorioz.

Txostenaren arabera, zibilak –erdiak haurrak– munduko biktimen %90 dira. Biktimen guztizko kopurua (1.945 hil ziren iaz) 500 inguru hazi zen aurreko urtearekin alderatuta, eta 2020tik izandako urteko balantzerik handiena da.

Txostenaren arabera, «biztanleria zibilak ondorioak pairatzen ditu; izan ere, minatutako eremuak kentzeko jarduera humanitarioaren nazioarteko laguntza murriztu egin da».

Errusiako muga eta NATOko kideak

Erakundeak salatu duenez, «pertsonen aurkako minen nazioarteko debekuari ere aurrekaririk gabeko erronkak sortu zaizkio, duela 25 urte baino gehiagotik indarrean dagoena», NATOko bost herrialdek ituna utziko zutela iragarri baitzuten martxoan.

«Bost Estatuk uko egin diete tratatuetatik eratorritako betebeharrei, baina ebidentziak erakusten du, minak erabiltzen badituzte, hamarkadak eta baliabide izugarriak beharko direla kutsatutako lurrak garbitzeko eta biktima berriei laguntzeko. Horiek, gainera, pertsonen aurako minen erabileraren ondorioak pairatuko dituzte gatazka amaitu eta askoz geroago», gaineratu zuen.

«Itunaren arauak mehatxu zuzenaren pean daude, Estonia, Finlandia, Letonia, Lituania eta Polonia erretiratzeko prozesuan baitaude, itunaren 20. artikuluaren arabera», dio ICBLk. Duela ia lau urte hasi zen gatazkaren ondorioz, Ukrainak bere aplikazioa «eteteko» saiakera ere azpimarratu du txostenak.

Biktimen kopuruaren gorakada, hein handi batean, itunekoak ez diren herrialdeetan erabilitako meategiek eragin zuten, hala nola Birmanian, Sirian eta Errusian, eta Ukrainan.

Txostenaren arabera, Errusiak pertsonen aurkako minak «modu intentsiboan» erabili zituen Ukrainan 2022ko otsailetik.

Zantzu batzuen arabera, Ukrainak ere erabiltzen ditu, baina ez dago argi zenbaterainokoak diren. Ukrainak gailu horien 300 biktima inguru erregistratu zituen iaz.

Birmania, gerra zibil baten ondorioz suntsitua, 2024an izan zen munduko biktima gehien, bigarren urtez jarraian, 2.029 zauritu edo hildakorekin. Siria dago bigarren, 1.015 biktimarekin.