Mugak Nazioarteko Arkitektura Bienalak seigarren edizioaren esparru kontzeptuala aurkeztu du asteazken honetan Euskadiko Arkitektura Institutuan, Donostian. 2027ko udazkenean ospatuko den egitasmo honek ‘Egokia, Ederra, Eskuragarria’ izango du lema gidari eta galdera «xume eta premiazko» bati buruzko hausnarketa proposatzen du: gaur egun posible al da pertsona guztientzako espazio on, eder eta eskuragarriak eraikitzea?

«‘Egokia, Ederra, Eskuragarria’ adierazpide ezaguna, zuzena eta, itxuraz, egunerokoa da, baina ia inork ez du aintzat hartzen, beti baitago hiru premisa horietakoren batek huts egingo duelako susmoa», hausnartu dute aurkezpenean, eta zentzu horretan arkitekturaren erantzukizun etikoaren («ona dena»), bizi garen espazioen kalitate estetikoaren («ederra dena») eta ekonomikoki eskuragarriak diren irtenbideak bermatzeko beharraren («merkea dena») arteko harremanean zentratzea proposatzen du Bienalak.

«Etxebizitzaren krisia, klima-larrialdia, materialen gabezia, lan-prekarietatea, eskulan kualifikatuaren falta eta kontsumo-ereduen presioa ezaugarri dituen testuinguru honetan, arkitektura eztabaida publikoaren erdigunera itzultzea proposatzen du Mugak-ek. Edizio berriak galdetu nahi du zergatik bizi, lan egin, ikasi edo erlazionatzen garen espazioen kalitateak ez duen toki ageriago bat hartzen gizarte-elkarrizketan», zehaztu dute.

Maria Arana Bienaleko komisarioak adierazi duenez, leloak aukera ematen du «gai deseroso baina beharrezko bati» heltzeko: «Nola demokratizatu kalitatezko arkitekturarako sarbidea, eskuragarria dena hutsala, pobrea edo edertasunik gabea dela suposatu gabe». Aranak diseinu onaren, eraikuntza-eraginkortasunaren eta justizia sozialaren arteko lotura berreskuratzeko beharra defendatu du, arkitekturak garrantzi handiko erronka material, ekonomiko eta kulturalei aurre egin behar dien une honetan.

Bide-orri honen lehen mugarri gisa, Bienalaren antolakuntzak aurreratu du hilabete honetan bertan irekiko dela ofizialki Onsite Mugak deialdi berria. Programa honek egungo edizioaren espirituarekin bat datozen arkitektura iragankorreko proposamenak eta esku-hartzeak aktibatzea bilatuko du espazio publikoan, eta plataforma bat eskainiko du sektoreko profesionalek planteatutako erronkei erantzungo dieten proiektuak aurkez ditzaten. Parte hartzeko oinarri osoak laster jakinaraziko dira Bienalaren kanal ofizialen bidez.

Mugak-ek iraganeko erreferentziak ere bilatuko ditu, orainaldirako erantzun berriak irudikatu ahal izateko. Azaldu dutenez, elkarrizketa bat ireki nahi du berrikuntza, eskuragarritasuna eta arkitektura-kalitatea uztartzeko aukerari buruz. «Kontua ez da iraganeko irtenbideei soilik begiratzea, baizik eta galdetzea zer ikaskuntza eraman daitezkeen gaur egun etxebizitzari, jasangarritasunari, materialen ekoizpenari, industrializazioari, birgaitzeari eta espazio atseginagoak izateko eskubideari buruzko eztabaidara», zehaztu dute.