Urteak igaro arren, (1979), ondo gogoratzen dut nola Julian Balduz, sozialistak (PSOE) Iruñeako lehen alkatetza (Francorik gabe) lortu zuen. Garai «politak» ziren, arrisku nabariak bizi genituen, baina, baita «zeharkako mugimenduen» lehen urratsak...

Lau hamarkada geroago, hainbat mugimendu, bilera eta negoziazioren lekuko izaten ari gara, gero eta espektro politiko «zehatzagoan», bai Iruñean eta baita Gasteizen ere.

Legitimoa izateaz gain, logikoa dirudi jarrera eta elementu komunak bilatzea, batez ere Moncloako «ordezkariek» gure lurraldean Zuzenbide Estatua interpretatzeko erabiltzen dituzten arbitrariotasunen fronte aktiboaren aurrean.

Hala ere, mugimendu horien emaitza ez da nahi bezala amaitzen. Egia da denbora-tarte zabal batean desadostasunak interpretatu ditugula, batzuk hitzezkoak, beste batzuk ez hainbeste, eta, jakina, zailtasun handia eszenifikatu dutenak. Hala, emaitza nekez izan zitekeen «bateratzailea».

Nolanahi ere, desadostasun horien erroan askoz gehiago dago «pisu instituzionaletik», aurka-kotasunetik baino, eta hori negoziatuz baino ez da sendatzen. Zalantzarik gabe, kapitulu sakon eta konplexua da, estimaziorik handiena merezi duena, eta, bistan denez, bere garapena izan behar duena. Etorkizuna hortik igarotzen da.

Dagoeneko XXI. mendeko hirugarren hamarkadan barrena goaz, eta jabetu behar dugu gure gizartea «saturatuta» dagoela −ez bakarrik hauteskundeez−, baita borroka eta sakrifizioa egiteaz ere, asko delako fronte guztietan pilatutako mina.

Inork ez luke alde batera gera behar, denok lagundu behar dugu; izan ere, egia», egiaren egia», ez da batzuen edo besteen ondarea, egia bilatu egin behar da. Horrek esan nahi du, Ezker Abertzalean ez gaudela historiaren beste fase baten zain, gaur egungoak baino berekoiagoak ez diren belaunaldiak eraiki dezaten. Horregatik lan egiten dugu fronte guztietan, gizartea konbentzitzeko aldaketarekin bat egin behar duela. Eta aldaketa hori gure esku dago, euskal gizarteak berretsi egiten du eta berrespen hori errespetatu egin behar da. Hurbiltzen ari gara, egia da, baina jarraitu egin behar dugu.

Nire ustez, arbitrariotasun nabarmenarekin, kontrakoa leporatzen digute, baina kontua da Ezker Abertzalean, hamarkada askotan zehar −akatsak egin baditugu ere− inoiz ez diogula egiari beldurrik izan. Agian beti aurrean eta orain bezain hurbil izan dugulako. Ez dakit asko diren gauza bera esan dezaketenak.

Horretarako, ezin dugu sufritzen duenaren aitortzaren interpretatzaile «soilak» bihurtu, ez da nahikoa. Etxe asko dira, gaur egun, izan zirena ez direnak. Miseria hedatzen ari da, larritasuna areagotuz. Baieztapen irmoak dira, askorentzat ezezagunak, eta ez datoz bat mezu instituzional «politekin». Egia da, baina baztertuen, langile pobreen, pentsiodun engainatu eta lapurtuen oihartzuna islatzen dute. Baita karitatetik bakarrik eta soilik bizi direnenak.

Lan handia dago egiteko; izan ere, hutsetik abiatzen ez garela bistakoa izan arren, funtzionamendu batzuen inertziak ez dira onargarriak. Bezero egiturak soberan daude. Ezinbestekoa da lehentasunak eguneratzea, baina benetan premiazkoena, gizartearen eta administrazioaren arteko harremanari zeharkakotasun eta arreta handiagoa ematea da.

Orain arteko lerroak galdera argi bat luzatzera naramate. Lakua eta Carlos III. etik gobernatzen dutenei buruz. ¿Nork erabakitzen du, nork gobernatzen du, zuek, gobernu kideek, ala enpresa-erakundeek? Erantzuna asmatzeko, gaur egungo prentsa irakurtzea komeni da, eta hemen gertatzen ari denaz ohartzea.

Egiaztagarria da talde horien boterea handitu egiten dela haien gaineko kontrol demokratikoa gutxitzen den neurrian. Aspaldian bi banketxeen arteko lehiak erakusten duen bezala, banku aseezinarekin batera, dirua jariatzen duen «sukaldea» dira, non, zoritxarrez, gazte askok ispilu horretan begiratzen duten.

Zoritxarrez, gertatzen denaz jabetuta ere, gaur egun euskaldun askok beren indarrak eta denbora erabiltzen dituzte grinaz eta interes pertsonalez beteriko barne-liskar luze eta gaixotian. Noiz eta orain, lege berri irrazionalak bata bestearen atzetik betebeharrak, demokrazia urrundu besterik egiten ez duenean. Espainiako Administrazioak, errespeturik gabea, gure etorkizuna mehatxatzen duenean, aldaketa finkatzeko unea da. Eta ez naiz euskara gure hizkuntzaz bakarrik ari.

Izan ere, ezin dugu ukatu, aberastasunaren, eta norbanakoaren kredo ukiezinari «entregatutako» unibertso baten parte gara. Hala eta guztiz ere, gure gizartean emakume eta gizon asko daude gai direnak, ez bakarrik gogoeta egiteko, baita gaur eskaintzen diguten «hori» eliteen botere finantzazio, teknologiko eta industrialaren aukera sortzaileen ezinbesteko iturburua dela salatzeko, eta horrek, protekzionismoaren oztopoetatik, gizarte-laguntzako programen kostu jasanezinetik, eta baldintza duinetan lan egiteari buruzko lege «zaharkituetatik» libratzea dakar.

Bruselatik behin eta berriro jakinarazten gaituzte. Garai gogorrak, ziurgabetasun ugarirekin itzultzen ari dira. Beraz, euskal gizartearen zati handi batek diru-sarrera gutxiagorekin bizitzen ikasi beharko du. Jakin badakit irtenbide horrek oso egituratua izan behar duela, eta gizarteko sektore bat, nahiz eta pisu espezifiko garrantzitsua izan –pentsiodunei buruz ari naiz–, ez dela beharko lukeen bezain erabakigarria izango, gizartearen gainerakoaren babesa eta bultzada jasotzen ez badu.

Hego euskal herritarrok, agian beste ikuspegi batzuekin begiratuko genioke etorkizunari, Lakua eta Carlos III. a kudeatzen dutenek, etorkizuna sostengatzea erabakiko balute, euren diskurtso politiko distiratsua, eguneroko jardunarekin «lerrokatuz».

Beraz, egokitu beharrean gaude lagunok, bide berriak landuz, topa egin diezaiogun etorkizunari. 


Zuen iritzi artikulu edo gutuna iritzia@gara.net helbidera bidal dezakezue, word formatuan edo beste formatu editagarri batean. Idatzian sinatzailearen izena, abizenak, telefonoa eta NAN zenbakia agertu behar dira. Iritzi artikuluak eta gutunak sinatzailearen izen-abizenekin argitaratuko dira. Egileak talde baten izenean sinatzen badu, sinatzailearen izenaren azpian taldearen izena agertuko da. NAIZ ez da iritzia sailean argitaratutako edukiez arduratzen.