Badira denbora batetik hona buruan bueltaka dabilzkidan zenbait gauza Adimen Artifizialaren (AA) inguruan, eta uste dut denak batera lagungarriak direla hobeto ulertzeko zergatik ari den izaten eztabaida hau hain tentsua, hain emozionala eta, tarteka, hain argitasun gutxikoa.

Lehenengoak zerikusia du aski ezaguna den teoria psikologiko batekin, nahiz eta gutxi aplikatu teknologiaz hitz egiten dugunean: Carl Jungen itzala. Hark zerbait sinplea eta oso deserosoa ikusi zuen: besteengandik gehien gogaitzen gaituena gure barnean konpondu gabe dugun horixe izan ohi da. Ez daukagulako, baizik eta ez dugulako ikusi, onartu edo horretaz arduratu nahi.

Eztabaidetan Geoffrey Hinton edo Yoshua Bengio bezalako ahotsak entzuten ditudanean −AAren gurasoetakotzat hartuak−, ohartaraziz gaizki bideratutako AA batek edo interes okerrekin lerrokatutako batek manipulatzeko, boterea kontzentratzeko edo kalte egiteko erabiltzeko arriskua duela, ezin dut pentsatu gabe utzi hori guztia paisaiaren parte zela teknologia hau iritsi baino askoz lehenago.

AA gure itzal kolektiboa proiektatzeko ontzi perfektua bihurtu da.

Bada AAk manipulatzen duela dioenik. Benetan?

Boterea metatzen duela. Bitxia.

Etikarik ez duela, desberdintasunak areagotzen dituela, kalte egin dezakeela.

Galdera ez da hori guztia egia den. Galdera da nork egin duen hori historikoki.

AAk ez du asmorik. Ez du ezer nahi. Ez du lehiatzen, ez du konspiratzen, ez du menderatu nahi. Eman dizkiogun datuetatik ikasten du eta markatzen dizkiogun helburuen arabera egikaritzen du. Alborapenak itzultzen baditu, hor zeudelako da. Desberdintasunak areagotzen baditu, lehendik zeudelako da. AAk ez du arazoa sortzen, baina ez du ezkutatzen ere. Eta horrek, egia esan, dezente deseroso jartzen gaitu.

Arriskua, beldurra, ez doa hainbeste AA-rengatik, baizik eta gu geuregatik, gero eta tresna indartsuagoak erabiltzen ari garelako mugei, etikari eta erantzukizunari buruzko lan serio bat aurretik egin gabe.

Ondo erabilita, AAk lagundu dezake, eta asko, urteetan trabatuta daramatzagun eremuetan, hala nola osasunean, ikerketa mediko eta zientifikoan, mendekotasuna duten pertsonen arretan, jasangarritasunean eta ekologian, baliabideen kudeaketan, ezagutzarako sarbidean. Ez dator gure lekua hartzera, egiteko gai garena zabaltzera dator.

Arazoa ez da tresna, barruan zer jartzen dugun eta zertarako erabiltzen dugun baizik.

Gogaitzen nau, halaber, adimena etiketatzeko obsesio honek: artifiziala, gizatiarra, orokorra, gorena... aurrez aurre dauden bandoak balira bezala. Garrantzitsuena ez da haren jatorria, nola lantzen den eta zein asmorekin baizik. Adimenak, bizitzak bezala, ereiten denari erantzuten dio.

Azken hausnarketa batekin itxi nahi dut. AA bere testuinguru-etapa amaitzen ari bada, Schopenhauer-ek esango lukeen bezala, datuak, patroiak, portaerak, giza erabakiak xurgatzen ari da; nor garen, nola pentsatzen dugun, zer lehenesten dugun ikasten ari da eta laster interpretazio-etapa batean sartuko da, sistema gero eta konplexuagoekin; hori gertatzen denean, galdera nagusia ez da izango AAk zer egin dezakeen, baizik eta zein interes irakatsi dizkiogun erdigunean jartzen.

Ojalá gizateriaren lerrokatuta egon daitezen. Baina hori gerta dadin, lehenago inoiz erraza gertatu ez zaigun zerbait egin beharko dugu: zintzotasunez geure buruari begiratu, gure itzala integratu eta, behingoz, zer nolako adimena landu nahi dugun erabaki.


Zuen iritzi artikulu edo gutuna iritzia@gara.net helbidera bidal dezakezue, word formatuan edo beste formatu editagarri batean. Idatzian sinatzailearen izena, abizenak, telefonoa eta NAN zenbakia agertu behar dira. Iritzi artikuluak eta gutunak sinatzailearen izen-abizenekin argitaratuko dira. Egileak talde baten izenean sinatzen badu, sinatzailearen izenaren azpian taldearen izena agertuko da. NAIZ ez da iritzia sailean argitaratutako edukiez arduratzen.