Udan espekulatzaile asko ere oporretara joaten dira, eta, beraz, hilabete egokia izaten da finantzen deskalabruak agertzeko. 2008ko finantza-krisiak, adibidez, urtebete lehenago eman zituen lehen seinaleak; hain zuzen ere, 2007ko abuztuan, Bear Stearnsek bere hipoteka-funtsetako bat itxi zuenean.

Aurten ere abuztua mugituta dator, batez ere Asian. Joan den astean, Hego Koreako burtsa hondoratu zen, eta horrek langile gazte pila baten aurrezkiak xahutu zituen; izan ere, etxebizitza erosteko ezintasunak aurrezkiak Burtsan sartzera bultzatu zituen. Deskalabruaren gakoa ChangXin izeneko enpresa txinatar batek Samsung eta korearrak baino askoz merkeagoak diren memoria-txipak egin ditzakeen berria izan da. Ez dio ezertarako balio izan SK Hynix-i mozkin errekorrak iragartzeak: bere etorkizuna dagoeneko baldintzatu du ChangXin-en lorpenak.

Korearen ondoan, Japoniak ere arazoak ditu finantza esparruan. Urte askotan zehar, Japoniako Banku Zentralaren (BoJ) tipo baxuek balio izan dute jendeak yenetan maileguak hartzeko (ia interesik ordaindu gabe) eta mundu osoan inbertitzeko, batez ere AEBko finantza-merkatuetan: bonuak (AEBen hartzekodun handiena baita), akzioak... Japonian interes tasak igotzen hasi diren honetan, Sanae Takaichiren gobernuak gastu publikoa eta zorra handitzeko duen asmoaren ondorioz, kanpoko aktiboekin espekulatzea jada ez da hain interesgarria, eta AEBko bonuak eta akzioak gainetik kentzen hasi dira, hau da, AEBko aktiboak saltzen. AEBk ez du gustuko mugimendu hori, Estatu Batuetako akzioen eta bonuen kotizazioaren beheranzko joera indar baitezake.

Kontua da espekulatzaileak yenetan zorpetzen ez badira, Japoniako monetarekiko interesa erori egiten dela, baita haren kotizazioa ere. Japoniako Bankuak bere monetaren kotizazioari eusteko esku hartzea deliberatu du: hau da, yenak erosi eta dolarrak saltzea. Mugimendu hori ere ez zaio gustatzen AEBri: dolarrak salduz gero, monetaren eta aktibo yankieen balioa ere ahuldu egiten da. Beraz, BoJi laguntzeko esku hartzea erabaki du eta yenak erosi ahal izateko, euroak saltzea. Japoniako Bankuak bezala dolarrak salduko balitu, are gehiago bultzatuko luke AEBko moneta beherantz, eta, beraz, presio hori eurora bideratuko du orain. AEBko Gobernuaren beldurra nahiko justifikatuta dago, adimen artifizialaren burbuila hari batetik zintzilik baitago, eta orain Japoniako Bankuaren esku-hartzearen erruz lehertzea besterik ez da falta.

Edonola ere, burbuila lehertzen bada, Korean bezala, oligopolio handietan apenas izango du eraginik. “The New York Times” egunkariak ikerketa bat egin du Louisianako Metako datu-zentro bati buruz, eta datuek ondorio bitxia utzi dute. Hasteko, Metak kapital funts bati proiektuaren %80 saldu dio. Funts horrek bonuak jaulki ditu erosketa ordaindu ahal izateko. Orain edozeinen esku dauden bonuak. Proiektua hondoratzen bada, Metak %20 hori bakarrik arriskatzen du. Bestalde, gas zentral termiko baten eraikuntza bultzatu du, datu-zentroa energiaz hornitzeko. Zentrala 30 urtez zerbitzua emateko diseinatuta dago, baina Metak bere kontratua lau urtean behin berritzeko eskubidea gordetzen du, horrela, lau urte edo zortzi urte barru erretiratzen bada... termikoaren kostua eskualdeko biztanleek faktura elektrikoan ordainduko lukete. Azkenik, lursaila AEBko merkeenetakoa da, eta, gainera, urpean gera daiteke; beraz, proiektu osoa ez dago guztiz aseguratuta. Azken batean, Metak datu-zentro bat eraiki du erabilera partikularrerako, eta biztanleen, aseguru-etxeen, kapital-funtsen eta bonudunen artean banatu du arriskua. Zerbait gaizki ateratzen bada, Meta izango da gutxien galduko duena. Beraz, ez da harritzekoa bibrazioak gero eta handiagoak izatea. •