Ez zen kasualitatea izan, ezta administrazio-akats bat ere. 2025eko abenduaren 23an, Gabon gaua baino egun bat lehenago, erakundeek urteko azken egunetako festen zalaparta baliatu zuten ildo bereko bi erabaki onartzeko: industria militarra babestea, eta edukiz hustea bake erabaki diplomatikoak, laguntza humanitarioa eta giza eskubideen garapena. Hau da, egun horietan herritarrok elkarri zoriontasuna eta bakea ematen genion bitartean, erakundeek gerrarantz bultzatzen gintuzten eta egoera kezkagarria marrazten zuten bakezaletasuna eta antimilitarismoa defendatzen dugunontzat.

Egun horretan, bai Euskadin, bai Madrilen, gertakari ez isolatuetan eta ez kasualetan, Euskadiko Lankidetza Legea ukitu zen, inbertsio militarrari atea irekitzeko, eta Espainiako Gobernuak klausula bat aktibatu zuen urteko azken Ministro Kontseiluan, Israeli armak enbargatzea saihesteko, Palestinan egiten ari den genozidioagatik.

Bi neurri horiek egun berean onartu ziren, eztabaida publikotik ezkutatuz eta eremu militarrari lotutako interes industrialak eta estrategikoak lehenesten dituen logika komun baten arabera.

Abenduaren 23an Eusko Legebiltzarrak 2026rako Euskadiko Aurrekontuak onartu zituen, eta, atzeko atetik, Eusko Jaurlaritzak proposatutako funtsezko lege-aldaketa sartu zuen, Lankidetzaren eta Elkartasunaren Euskal Legea aldatzen eta desnaturalizatzen duena. Itxuraz neutralak diren hitz teknikoekin, koherentziara eta «errealismora» joz, euskal sektore publikoak gerrarako balio lezaketen inbertsio teknologikoak lagundu ahal izatea errazten da, betiere Europako Segurtasun Estrategiarekin bat egiten badute.

Talde antimilitaristek eta lankidetza- eta elkartasun-erakundeok salatu dugun bezala, aldaketa hori ez da apainketa tekniko hutsa. Funtsezko aldaketa da legearen espirituan;  «euskal politika publikoek, zuzenean edo zeharka, indarkeria armatuaren dinamiketan ez zutela lagunduko bermatzeko» sortu baitzen. Erabilitako argudioak −industria-inbertsioen galera saihestea− agerian uzten du lankidetza zenbateraino geratzen den erabilera bikoitzeko sektoreei lotutako interes ekonomikoen mende, arlo zibilaren eta militarraren arteko muga ez baitago oso zehaztuta.

Gure bakezaletasunetik, horrek eszenatoki argi bat irekitzen du: hizkuntza ekonomiko, teknokratiko eta europar baten pean aurkezten badira, diru publikoa arma-dinamiken zerbitzura jar daiteke. Eta, gainera, aurrekontuen azken bozketan eta gabonen bezperan, gizarte-eztabaidarekiko erabateko opakutasun- eta mespretxu-sentsazioa indartzen du.

Abenduaren 23an bertan Espainiako Gobernuak garrantzi politiko eta etiko handiko erabaki bat onartu zuen bere Ministerio Kontseiluan: Israeli armak enbargatzeko errege-dekretuan jasotako «ihes-klausula» bat aktibatzea, lehen aldiz. Klausula horrek aukera ematen dio Gobernuari enbargoaren salbuespenak baimentzeko, «interes orokor nazionalak» jokoan daudela uste duenean.

Argitaratutako informazioaren arabera, klausula aktibatzeak aukera ematen du defentsa-industriari eta sektore aeroespazialari lotutako eragiketa jakin batzuei eusteko, batez ere Europako industria-programa handiei dagokienez. Gastu militarrean 2.000 milioi euro gehigarri baino gehiago onartzearekin batera, beste erabaki hau ere hartu zen, gauekotasunez eta gabonetako azpikeriaz, kontrol demokratikorako eta eztabaida publikorako oso egokiak ez ziren egunetan. Gure ustez, gertaera hori etika humanitarioaren amore emate gisa laburbiltzen da, gerraren industriaren interesen aurrean. Espainiako Gobernuak, Airbusek Israelgo osagai militarrak inportatzen jarraitzeko salbuespen espezifiko bat aktibatzean, lehentasuna ematen die gerra-makinen errentagarritasun ekonomikoari eta operatibitateari (hala nola A400M, A330MRTT, C295 eta Sirtap dronea), giza eskubideen defentsaren eta Palestinarekiko elkartasunaren koherentziaren gainetik. Erabaki horrek agerian uzten du «enbargoa» partziala eta malgua dela, multinazional baten lan eta korporazio xantaiaren aurrean amore emanez.

Azken batean, neurria berraktibatzea da (inoiz eten bazen, zantzu asko baitaude ezetz esateko) Israelgo gune militar-industrialarekiko lankidetza, eta agerian uzten du Gobernuarentzat garrantzi handiagoa duela armen esportazioak eta proiektu estrategikoak mantentzeak, Palestinako genozidioa eraginkortasunez eteteak baino.

Ustezko «enbargoa» edukirik gabe geratzen da, arrazoi industrialengatik edo estrategikoengatik salbuespenak onartzen dituen heinean; beraz, indarkeria geldiarazteko tresna eraginkorra izateari uzten dio, eta baliabide erretoriko bihurtzen da, sare militarrari eusten dioten harremanen jarraitutasunarekin bateragarria.

Kointzidentzia adierazgarria. Bi erabakiak egun berean, 2025eko abenduaren 23an, hartzea ez da txikikeria. Gobernu-maila desberdinen arteko koherentzia eza agerian uzten du: bakearen, giza eskubideen eta nazioarteko legezkotasunaren aldeko konpromisoak aldarrikatzen diren bitartean, legeak erreformatzen dira eta klausulak aktibatzen dira konplexu militar-industrialari kalterik ez eragiteko.

Eta agerian uzten du, halaber, gure gobernuek saihestu egin nahi dutela Europaren berrarmatzeari buruzko eztabaida publikoa eta parlamentarioa, bai eta Estatuak gastu militarrarekin eta hurrengo murrizketa sozialekin dituen konpromisoak ere.

Euskadin lankidetza malgutu egiten da, erabilera militarreko inbertsioak ez geldiarazteko. Estatuan enbargoa eten egiten da, defentsarako industria-programa handiei kalterik ez egiteko. Bi erabaki desberdin; hari gidari bera: armamentuari eta berrarmatzearen logikari emandako lehentasuna.

*Jokin Alberdi Gernika Gogoratuz-eko kidea da eta Luis Arbide, Centre Delas eta Ongi Etorri Errefuxiatuak-ekoa.