Mandible zubi erraldoia Erdi Aroko garaiko (X-XI mendeak) ingeniaria lan ikusgarria izan zen, Ebro ibaiaren bi aldeak batzen zituena, Arabako Errioxatik bestaldera eta, zubiaren handitasunaz jabetzeko, aski da ibaiak gune honetan duen zabalerari erreparatzea, hots, 164 metroko luzera, 30 metroko garaiera. Erdi-puntuko zazpi arku zituen zubiak.
Gaur, ordea, bi arku eta gainerakoen zutabe zatiak baino ez dira geratzen. Erdi Aroan suntsitu zuten eraikuntza, XIV. mende inguruan, nonbait.
Bestalde, Lionel Shriverrek Mandible familiari buruz idatzitako eleberria distopikoak ("The Mandibles: A Family, 2029-2047"), etorkizunera eramaten gaitu, gaur egun oso ezagunak diren errealitateez eta haren ondorioez hitz egin ahal izateko.
Oparoak eta sofistikatuak, disfuntzionalak izan arren, Mandibletarrak patriarkaren herentziaren zain daude. Baina krisian hiltzen denez, seme eta bilobek zuten milioika euri-jasa airean desagertuko zaie, horrenbestez, klase altuko familia honetako kideak egoera harrigarrietan murgilduko dira: Carter, haren amaordearen egoitza ordaintzeko ez da gai izango eta etxean hartu beharko du; Avery sumindu egingo da oliba-olioa erosterik izango ez duelako; bere arreba Florencek bere apartamentu txikian etxerik gabe geratuko diren senideei ostatu eman behar izango die; Nollie, Parisen zoriontsu atzerriratuta bizi izan den idazlea, ezagutu ezin izango duen herrialde batera itzuli beharko du... Belaunaldi gazteenak bakarrik, Willing nerabeak ordezkatuta, zomorro arraroa eta ekonomialari autodidakta, izango dira krisiari irtenbide irudimentsuak bilatzeko gai.
Egoerak gainezka egindako pertsonaiak dira, begirada zorrotzez eta umore basatiz erretratatzen direnak. Eta Estatu Batuak aurkezten dizkigu, non amets amerikarrak bere alderik ilunena erakusten duen: mugako hesiek jada ez dute balio izango etorkinak sar ez daitezen, baizik eta herritarrek ihes egin ez dezaten; estaturen batek independentzia aldarrikatzen duen bitartean; presidenteak −gaztelerazko izena duena− diru berri bat sortzea erabakiko du dolar hondatua ordezkatzeko, etab.
Izan ere, Venezuela petrolioa saltzen ari zen (blokeoa gorabehera) dolarra txanpon gisa erabili gabe, eta hori saihestu nahi izan dute Nicolas Maduroren bahiketarekin, AEBen moneta nazioarteko petrolio-merkatuaren erreferente gisa galtzea, hain zuzen ere.
AEB nazioarteko arauak urratzen hasi da, haien behar izateari izan ez dion une berean. Hortik aurrera, zilegitasunik gabeko botereak gero eta indar handiagoa beharko du egoerari eusteko. Eta indarrak, legitimitaterik gabe erabiliak, higadura bizkortuko du. AEBk, bada, arbuioa, erresumina eta kontrola besterik ez du eskaintzen gaur egun.
Erromatar Inperioa erori ondoren edo munduko gerrate arteko sasoian, nazioartean ez zegoen agintaritza partekaturik.
Gaur egun, kontakizun handiak erori direnean eta egiaosteko garaiotan, botere-bortxaren eta gizartearen artean ez dago zubirik, eta horrek ez ditu pertsonak arrazionalagoak sortuko, «Erdi Arokoagoak» bihurtuko dituela baizik, eta gizarte-ziurgabetasun betean, zeinean hurbileko kide izateari lehentasuna emango zaion, premiazko segurtasuna bilatu nahi izango da gertutasunean.
Kezkagarriena ez da potentzien arteko lehia, kaosa eta koldarkeria politikoaren normalizazioa baizik.
Ondorioz, erakunde demokratikoekiko konfiantza erori egingo da eta jendeak ez du espero izango sistemak funtzionatzea, hori edozein zibilizazioaren atalaserik arriskutsuena izanda, desordena anomalia izateari utzi eta ohitura bihurtuko da. Horren atarian gaude.
Hemendik gutxira ikusiko dugu nola Mandible familia, Lionel Shriverren liburuan AEBetako sinbolo eta metafora, hondamendi bihurtzen den, gaur egun, beste garai batean, Ebro gaineko Mandible zubi handia izan zena bezain beste.
