Baltra uharte txikian lurreratuko gara, Galapago uharteetan sartzeko atarian. Hegazkinetik jaitsi bezain laster, aspaldiko amets bat betetzeak sortzen duen zirrara sentitu dugu. Tomas de Berlanga apaizak, seguruenik, ez zuen inpresio bera nabarituko, itsas korronteek bere itsasontzia Perurako bidetik desbideratu eta 1535ean artxipelagoa ‘deskubritu’ zuenean. Izan ere, Karlos V.a enperadoreari jakinarazteko gutunean, «xarmarik gabeko uharte» gisa deskribatu zuen. Hala ere, 1959an parke nazional izendatu ondoren, turismoa iritsi zen.
Itsas lehoi bat Santa Fe uhartean. (Enrique del Campo)
Gardner Bay, Española uhartean dagoen badia, itsas lehoien kolonia handi baten ‘etxea’ da. Gozamena da hondartzatik paseatzea eta kumeen jolasen eta helduen liskarren lekuko izatea. Batzuk olatuen artean dabiltza, surfean
Punta Espinosan, Fernandinan, ehunka itsas iguana biltzen dira arroka bolkanikoen gainean, gorputzak eguzkitan berotzeko, urpean algak jaten orduak eman ondoren, blai eginda. Darwin berehala konturatu omen zen zein ondo egokituta zeuden narrasti horiek beren ingurunera
Aireportuan bertan gidari naturalistak hartu gaitu, nahitaez bidaian zehar lagun izango dugunak, Galapagoak ezin baitira norberaren kabuz bisitatu. Handik gutxira, hurrengo egunetan gure etxe bihurtuko den itsasontzian gaude. Bertatik ezagutuko ditugu ‘Irla sorginduak’. Izan ere, Galapagoetako uharte nagusiak eta urrutienak ezagutzeko aukerarik onena 7-15 egunez belaontzi edo yate batean nabigatzea da.
Gure lehen helmugara abiatu gara. Kamaroteko idi-begitik, indipikondo kaktusez betetako irla bitxi bat ikusi dugu: Plaza Sur uhartea. Arratsaldean lehorreratu gara. Itsas iguanek soraio hartu gaituzte itsasertzeko harkaitzetatik; beste batzuk, berriz, kaktusetatik eroritako pikuen bila dabiltza, mantu gorri baten antzera uhartea estaltzen duten sesuvium landareen artean. Itsas lehoiek eta haien kumeek ere ongietorri atsegina egin digute.
Bisitari bat Santa Cruz uharteko Charles Darwin estazio zientifikoko kartela irakurtzen. (Enrique del Campo)
Arroketako karramarro bat, elikagai bila. (Enrique del Campo)
SANTA CRUZ ETA DORTOKA ERRALDOIAK
Lehen gaua igarota, Puerto Ayoran lehorreratu gara, Santa Cruzeko herrigune nagusian. Bertan, Charles Darwin estazio zientifikoa bisita daiteke. Hala, estazioko kontserbazio lanak bisitarien zentroaren erakusketa didaktikoaren bidez ezagutu ditugu. Azaldu digute, besteak beste, ehunka dortoka erraldoi kumeentzako babesleku seguru batean hazten direla, harik eta jatorrizko uharteetara eramateko adina lortzen duten arte.
1972tik instalazio horietako batean bizitako ‘maizter’ ospetsuena Solitario Jorge izan zen, Pinta uharteko dortoka erraldoiaren azken banakoa. Zoritxarrez, 2012an hil zen eta, harekin batera, espeziea desagertu zen, genetikoki hurbil zeuden emeekin ugaltzeko ahaleginak alferrikakoak izan zirelako.
Arratsaldean, uharteko goi lurretara egin dugu txangoa. Lehenik, sumendi tunel interesgarri bat eta Los Gemelos deituriko bi krater biribil erraldoiak bisitatu ditugu –scalesia generoko landareen baso hostotsua dute barruan– eta, ondoren, dortoka erraldoiak ikusi ahal izan ditugu.
Bi itsas lehoi jolasean Gardner badiako hondartzan, Española uhartean. (Enrique del Campo)
Flamenkoak elikagai bila Floreana uharteko Punta Cormoranetik gertu dagoen ur gaziko aintzira batean. (Enrique del Campo)
DORTOKA ERRALDOIAK
Laster agertu dira lehenak, belar artean sakabanatuta ibiltzen; beste batzuk, berriz, putzu batean daude, erdi etzanda. Gure gidariaren azalpenak entzuteari utzi gabe, haiengana hurbildu gara, ustez beldurrik eragin gabe. Zorionez, atzean geratu ziren milaka dortoka harrapatu eta bizirik gordetzen zituzten garaiak, haragi freskoaren erreserba gisa, kostalde horietan ibiltzen ziren baleontzien sotoetan.
Egunean ikusitakoarekin liluraturik, itsasontzira itzuli gara eta sukaldariak prestatutako ceviche-a afaldu dugu. Bitartean, kapitainak hurrengo helmugarantz bideratu du ontzia.
Paseoa pangan. (Enrique del Campo)
Turistak zaldi gainean Sierra Negra sumendiaren krater erraldoira igotzen. (Enrique del Campo)
ITSAS LEHOI SURFLARIAK ETA ALBATROSEN AERODROMOA
Gardner Bay, Española uhartean dagoen badia, itsas lehoien kolonia handi baten ‘etxea’ da. Gozamena da hondartzatik paseatzea eta kumeen jolasen eta helduen liskarren lekuko bihurtzea. Batzuk olatuen artean dabiltza, surfean.
Eguerdi partean, ontzira itzuli gara eta, mokadu bat eginda, betaurrekoak, tutuak eta hegatsak hartu eta neoprenozko jantzietan sartu gara, Galapagoetako ur aberatsen azpian ezkutatzen diren sekretuak ezagutzeko irrikan. Snorkela ohiko jarduera izaten da gurutzaldietan, eta, benetan, ubarroi, pinguino, iguana, dortoka eta itsas lehoiekin batera igeri egin ahal izatea esperientzia paregabea eta ahaztezina da.
Snorkela ohiko jarduera izaten da eta, benetan, ubarroi, pinguino, iguana, dortoka eta itsas lehoiekin batera igeri egin ahal izatea esperientzia paregabea da
Bazkaltzen dugun bitartean, gure ontzia Punta Suarezerantz doa, Españolaren beste muturrerantz. Arratsaldean, inguru berriko bidezidorra zeharkatzen ari gara. Zanga galapagoarrak (Sula granti) eta hanka urdinekoak, Galapago uharteetako fauna gehiena bezala, ez dira mugitzen gure presentzia hurbilaren aurrean. Ihes egiteko sena galdu egin dute isolamenduaren eta milaka urtez harraparirik ez izatearen ondorioz.
Lur harritsuan aurrera egingo dugu, laba musker endemikoak gure oinen artean korrika dabiltzan bitartean, Galapagoetako albatrosen aerodromo pribatura iritsi arte. Ez da harritzekoa hauxe izatea espezie horrek habia egiten duen munduko toki bakarra, bere kokapen estrategikoak, itsaslabarraren ertzean, tamaina handiko hegazti bidaiari hauen lurreratzea eta, batez ere, aireratzea errazten baitu. Ilunabarrean, albatros bikoteek beren gorteatze dantzaren ikuskizun zoragarria oparitu digute.
Lurreko iguana bat kaktusetatik eroritako pikuen bila, Plaza Sur uhartea estaltzen duten ‘sesuvium’ landareek sortutako alfonbra gorrian. (Enrique del Campo)
Fragata handi arra bere espezieko emeak erakarri nahian, kolore gorri biziko zaku gularra puztuz, puxika eran. (Enrique del Campo)
Hanka gorridun pikeroa Genovesa uhartean. (Enrique del Campo)
FLAMENKOAK ETA HISTORIA DUEN POSTONTZIA
Eguneko lehen ibilbideak Floreanako Punta Cormoranera eraman gaitu. Hondartzatik abiatuta, muinoz inguratutako bidezidor bati jarraituz, behatoki garai batera iritsi gara. Bertatik gatz aintzira handi bat ikusteko aukera izan dugu. Ikusgarria. Urak, ispilu baten antzera, zeruaren koloreak islatzen ditu. Puntu arrosa txikiak atzematen dira sakabanatuta; Galapagoetako flamenkoak dira, uharteetara egokitutako Karibekoaren azpiespezie bat.
Arratsaldean, Bahia de Correosera. 1793an, James Colnett kapitainak ron upel bat jarri zuen, hutsik, postontzi gisa, inguruan zebiltzan baleontzientzat. Haren funtzionamendua erraza zen, eta ez zuen zigilurik behar: marinelek upelean uzten zituzten gutunak, itzulerako bidaia egiten ari zen beste ontzi batek jaso eta gutun azalean zehaztutako helbidera eraman zitzan. Sistema kurioso hori bizirik mantendu da gaur egun arte, turistek gutunak hemen utzi eta biltzen jarraitzen dutelako.
Txonta kaktusean. (Enrique del Campo)
Galapagoetako pinguinoa, uharte horietako endemikoa. (Enrique del Campo)
MENDEBALDEKO UHARTEAK
Gauez nabigatu ondoren, Galapagoetako uharterik handiena, Isabela, ikusi dugu parean. Cerro Azul eta Sierra Negra sumendien erupzioek sortutako labazko zelai handi bat zeharkatu dugu Punta Morenon. Inguru honen erdian, bizitzak urmaelen forma hartzen du, landarez inguraturik; flamenkoen, itsas dortoken eta marrazoen babesleku dira.
Ondoren, txalupa pneumatikoak erabiliz, mangladiz inguratutako sakonera txikiko ubide sigi-sagatsuen artean sartu gara, Bahia Isabelen. Batzuk piraguetan ibiltzera animatu dira. Arraunean ibili gara, itsas dortoka, arraia, pelikano eta Galapagoetako pinguinoen artean.
Kicker Rock, Cerro Brujoren arku naturalak markoztatua, San Cristobal uhartean. (Enrique del Campo)
Eguna bukatu eta beste bat hasi denean, Bahia Urbinako bidezidorra zeharkatu dugu. Bertan, landare espezieak ikusi ditugu, besteak beste, kamamila eta Darwinen kotoiaren -zuhaixka endemikoa- lore horiak. Bertako faunaren artean nabarmentzen dira uharteetako iguana lurtar handienak eta hainbat txonta espezie.
Arratsaldean, Punta Espinosara joan gara, Fernandinan. Han, ehunka itsas iguana biltzen dira arroka bolkanikoen gainean, gorputzak eguzkitan berotzeko, urpean algak jaten orduak eman ondoren, blai eginda. Charles Darwin, 1835ean HMS Beagle ontzian uharteetara iritsi zenean, berehala konturatu omen zen zein ondo egokituta zeuden narrasti horiek beren ingurunera.
Begiratokira goaz, baina bidean ikuspegi harrigarriez gozatzeko aukera dugu, kraterrez jositako panoramika, beste planeta batekoa dirudiena
Bost astez, naturalista ospetsuak datu zientifiko asko bildu zituen, geroago eboluzioaren teoria ospetsuaren oinarri izan zirenak. Oso hurbil, ubarroi apteroak hegal atrofiatuak zabaldu ditu, agerian utziz hegaz egiteko gaitasuna galdu zuela itsasoko bizitzara egokitu zenean. Afariaren ondoren, gure itsasontziak ekuatoreko marra zeharkatu du, Lurra ipar eta hego hemisferioetan banatzen duena. Une berezia topa hunkigarri batekin ospatu dugu, lotara joan aurretik.
Turista bat carey dortoka baten ondoan igerian. (Enrique del Campo)
Kicker Rock, ozeanoaren erdian. (Enrique del Campo)
SANTIAGO UHARTEA ETA BARTOLOME
Esnatu gara eta eguneko plana Santiago uharteko Puerto Egas hondartza beltzean hasi da. Hantxe lehorreratu gara, kostaldean zehar ibilaldia egiteko igerileku naturalen eta higadurak era apetatsuan landutako arroken artean. Itsas mikek, kurlintek eta labako lertxunek itsasbehera aprobetxatzen dute moluskuak harrapatzeko. Bitartean, itsas iguanek agerian geratu diren algak jaten dituzte.
Panga (ontzi pneumatikoa) gure bila iritsi bitartean, oraindik denbora dugu ingurune natural pribilegiatuan bainu ahaztezina hartzeko. Ilunabarrean Bartolome dugu zain, gure bidaiaren azken etapa, azken uhartea. Laba okreko zoru hauskorra duen egurrezko pasabideetan aurrera eginda, eskalinata luze bateraino iritsiko gara. Begiratokira goaz, baina bidean ikuspegi harrigarriez gozatzeko aukera dugu, kraterrez jositako panoramika, beste planeta batekoa dirudiena. Goitik Pinakulu arroka ikusi dugu. Bi badia kontrajarriren ondoan azaleratzen dela dirudi, Galapagoetako paisaiarik ikonikoena osatzeko.
Azkenik, gure itsasontzia portura itzuli denez, paradisu honi agur esateko unea iritsi da. Intentsitate handiko astea izan da, Ekuadorko kostaldetik mila kilometrora, ozeanoaren erdian galdutako irletan... Haiei begira, hegazkineko leihatilatik, malenkoniak hartzen gaitu eta noiz itzuliko garen pentsatzen hasi gara...
