2024an, Lakuako Gobernuak duen haur eta gazteei arreta emateko ‘Zeuk Esan’ telefono zerbitzuan egindako kontsulten %39 antsietateak, depresioak, tristurak edo hitz egiteko beharrak eragindako ondoez psikologikoak eragindakoak izan ziren.

Beste %14k berdinen arteko jazarpenarekin zuten zerikusia, hala nola irainak, indarkeria fisikoa edo isolamendua, eta guztira 145 deik familia harremanetan izan zuten jatorria (gurasoen maitasun eskasaren sentimendua, komunikaziorik eza edo banantze prozesuak). Kontsulten ehuneko txikienak sexualitateari buruzko zalantzei edo kezkei buruzkoak izan dira (81 kasu) edo genero indarkeriako salaketei buruzkoak (12 kasu).

Datu horiek ‘Zeuk Esan’ programaren 2024. urteko txostenean jasotzen dira. Nerea Melgosa Lakuako Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoko sailburuak aurkeztu du txosten hori astearte honetan, Bilbon. Azaldu duenez, iaz 2.197 kontsulta jaso ziren (aurreko urtean baino 572 gehiago) eta 1.345 pertsona (aurreko urtean baino 97 gehiago) jarri ziren harremanetan zerbitzuarekin.

«Adingabeen eta nerabeen aurkako indarkeria giza eskubideen aurkako indarkeria da. Gure gizarteko talderik babesgabeenetako baten aurkako eraso zuzena da: haurrak. Indarkeria mota horrek, gainera, pertsona errugabeen bizi-proiektuak higatu, arindu eta hausten ditu» azpimarratu du Melgosa sailburuak.

Nerabe eta gurasoen kontsultak

2.197 kontsultetatik, 1.290 adingabeek egin zituzten, eta 907 helduek; izan ere, duela hamabost urte sortutako zerbitzu horrek laguntza eskaintzen die adingabeei, gurasoei, senideei edo profesionalei, haur edo nerabeekiko babesgabetasun egoerak detektatzen badituzte.

‘Zeuk esan’ zerbitzura deitu zuten adingabeen artean, %62k 16-17 urte zituzten, %30ek 12-15 urte eta %8k 12 urte baino gutxiago. Iaz, zerbitzua erabili zuten 12 urtetik beherako adingabeen kopuruak gora egin zuen; izan ere, 2023an 17 haur izatetik 2024an 68 izatera igaro zen.

Sexuari dagokionez, %59 neskak izan ziren, %40 mutilak eta gainerako %1 ez zen identifikatu. Adingabe gehienak (%95) telefonoz jarri ziren harremanetan zerbitzu horrekin, baina iaz lehen aldiz sare sozialen bidez ere kontsultak jaso zirela gaineratu du Melgosak. Helduek, berriz, telefonoz (%90) eta posta elektronikoz  %10) hitz egin zuten.

Sailburuak aipatu du deien kopuruak gora egin duela hein handi batean ‘Zeuk Esan’ gero eta ezagunagoa delako, «Haurrak, 2024an onartutako Euskadiko Haurren Legeak dioen bezala, eskubideen subjektu aktiboak dira, eta beharrezko arreta jasotzeko telefono bat kentzea horren guztiaren konstantzia da» adierazi du Ongizate, Erronka Demografiko eta Gazteriako sailburuak.

365 egunez, 24 orduz

‘Zeuk Esan’ zazpi profesionalek zaintzen dute 24 orduz, urteko 365 egunetan, 11611 telefonoan.

Kepa Torrealdea arduradunak, ekitaldi informatiboan, nabarmendu du beste arreta psiko-edukatiboen aldean dituen abantailak honako hauek direla: ez du aurretiko hitzordurik behar, anonimoa eta doakoa da, eta behar den guztietan dei daiteke.

Emandako zenbakiei ere adibide errealak erantsi dizkiete aurkezpenean. Adibidez, «16 urteko neska baten deia, mutil batekin harremana amaitu ondoren. Neskak kontrola, jeloskortasuna eta tratu txar psikologikoak jasan zituen mutilaren aldetik» edota  «pertsona anonimo baten deia, 3 urteko neska batek jasaten dituen tratu txarrei buruzko informazioarekin. Deitzailea auzokidea da eta behean bizi da».

«13 urteko mutil baten deia; triste eta desplazatuta sentitzen da. Bi hilabete daramatza bere koadrilako jendearekin harremanetan jartzeko arazoak izaten», izan da emandako beste adibideetako bat. Eta Torrealdeak adierazi duenez, kontsultek gai asko jorratzen dituzte, baina, batez ere, nerabezaroarekin, besteekiko eta norberarekiko harremanarekin eta familia dinamikekin lotuta daude. «Askotan hitz egitea besterik ez dute behar, ez baitute inor inguruan sentitzen dutena adierazteko», esan du.