Arazo fisikoak medio, parte hartzeari uko egin diote azken egunotan Pello Bilbaok eta Mikel Landak eta, beraz, hiru euskal abizen baino ezin dira irakurri Bartzelonatik larunbatean aterako den Tourreko dortsalen zerrendan: Aranburu, Azparren eta Izagirre.

Iaz okerragoa izan zen, bakarrik Cofidiseko bi gipuzkoarrek korritu baitzuten, baina azken berrogei urteetako bigarren parte hartze eskasena da aurtengoa, joera argia berresteko. Hamarkada luze bat igaro da bi digituetara heldu zen azken alditik eta etorkizun hurbilaren itxura ez da askoz hobea. Arrieta edota Beloki indartsu datoz, baina Izagirrek eta Bilbaok txirrindularitza utziko dute denboraldi amaieran, Landak 36 urte ditu, Aranburuk 30 eta Azparrenek berak, nahiz eta Frantziako lasterketa handian debuta egin, 27 urte ditu dagoeneko.

Nahiz eta, iraganean ere, une jakin batzuetan euskaldunen presentzia murriztu egin zen – 1990ean, Miguel Indurainek lehen garaipena lortu baino urtebete lehenago, bost txirrindularik bakarrik hartu zuten irteera–, lasterketaren garai modernoan ez da inoiz egungo kopuruetara jaitsi. Zenbaki horiek gure txirrindularitzaren parte hartzea gailurrera heldu eta bi hamarkadara iritsi dira.

2002an, 19 euskal txirrindulari lehiatu ziren Luxenburgon Tourrari hasiera eman zion prologoan. Gehienek, noski, bere bigarren Tourrean etxeko zortzi ziklista eraman zituen Euskaltel-Euskadiko maillota jantzi zuten (Gorka Arrizabalaga, David Etxebarria, Unai Etxebarria, Igor Flores, Gorka Gonzalez, Roberto Laiseka, Iban Mayo eta Haimar Zubeldia). Baina euskal kirolarien pisua nabarmena izan zen beste talde batzuetan ere. ONCE-Eroskik bost eraman zituen (Joseba Beloki, Gonzalez de Galdeano anaiak, Abraham Olano eta Mikel Pradera) eta iBanestok hiru (Txente Garcia, David Latasa eta Unai Osa). Bingen Fernadezek, Pedro Horrillok eta Iñigo Chaurreauk, bere aldetik, Cofidis, Mapei eta AG2R koloreekin korritu zuten, hurrenez hurren. Edizio hartan, Frantziak eta Italiak bakarrik izan zuten Euskal Herriak baino ziklista gehiago irteeran. Larunbatean, gurea baino ordezkaritza handiagoa duten herrialdeak hamahiru izango dira.

Euskaltel-Euskadik Tourrean parte hartzen jarraitu zuen bitartean, kopurua egonkor mantendu zen, baina 2013tik –lasterketa korritu zuen azken urtea– 2014ra, ia erdira jaitsi zen. Zortzi euskaldun bakarrik lehiatu ziren maillot laranjarik gabeko lehen edizio hartan eta zenbakia pixkanaka-pixkanaka jaisten joan da, iazko bi ordezkarietara edo aurtengo hiru ordezkarietara iristeraino.

Aspaldiko partez, Movistar ez da izango talde nafar bakarra Tourrean eta, lasterketaren gonbidapena jaso ondoren, Caja Ruralek ere Frantziako errepideak korrituko ditu hurrengo hiru asteetan. Hala ere, ez da euskal txirrindulari bakar bat egongo bi taldeetan

Egoera ez da esklusiboa; Italiak, adibidez, bere partaidetza erdira baino gutxiagora murriztu du denbora tarte honetan. Eta arrazoiak askotarikoak dira. Futbolaren nonahikotasuna gazteen artean kirol jarduera gisa, lasterketak beheko kategorietan antolatzeko arazoak, egutegiei aurre egiteko gero eta eskakizun ekonomiko handiagoak kategoria guztietan, tokiko babesleen galera krisi ekonomikoei eta beharrezko inbertsioaren igoerari lotuta... Txirrindulari gutxiago ateratzen dira eta, etxean, ez dute ProTeam mailaz haratago jauzia non eman. Kas, Fagor eta Orbea taldeen edo BHk eta Eroskik izandako babes partekatuaren garaiak amaitu dira, bai eta Euskaltel-Euskadiri bultzada eman zioten laguntza publikoen aroa ere. Elitean Abarca Sports bakarrik mantentzen da, baina jada akzioen %43 funts baten esku daude eta Movistarren babesaren amaiera gertu omen dago. Aurten gonbidapen bati esker, Caja Rural ere Tourrean egongo da. Nafarrak dira talde biak, baina euskal txirrindulari bakarra ez dute izango lasterketan.

Agurra, sendotzea eta debuta

Ion Izagirrek hamabigarren Tourra korrituko du. Azkena izango da gipuzkoarrarentzat. Debutaria da, berriz, Xabier Mikel Azparren. Eta bosgarren aldiz ekingo dio lasterketari Alex Aranburuk, Izagirreren taldekideak. Hiru txirrindulari ezberdin bere bizitzako hiru une ezberdinetan, baina ilusio berarekin: ihesaldi onean sartu eta etapa bat irabazi.

Ion Izagirre da dagoeneko lortu duen bakarra: 2016an mendiko etapa handi bat irabazi zuen eta 2023an berriro jaso zituen besoak. Aurten pedal kolpea «berreskuratu» du eta bere maila ematearekin «konformatzen» da, baina ez du ezkutatzen hirugarren etapa batekin agur esatea gustatuko litzaiokeela.

Gertu ibili da Alex Aranburu aurreko urteotan eta aurten hurrengo urratsa egitea espero du, helmugan besoak altxatuz. «Oso gustura» dago urte osoan egindakoarekin, «oso lehiakor» ikusi du bere burua lasterketa guztietan eta ilusioz beteta irtengo da Bartzelonatik. Badauzka lauzpabost etapa gorriz markatuta, baina «astro asko lerrokatu behar» direla dio: «Baina saiatu, saiatuko gara». Cofidisen kasuan, oro har, garaipen partzialak dira taldearen helburua, Fretinekin esprintetan, eta bi gipuzkoarrekin gainontzekoetan.

Q36.5-k, berriz, ondo kokatu nahi du Tom Pidcock eta berez, lehen egunetan, Xabier Mikel Azparreni korrikalari ingelesa babesteko lan egitea egokituko zaio. Gero, ihesaldietan saiatuko da bere aukerak bilatzen. Vueltan eta Giroan aritu da, baina Tourrean debuta egingo du, bere «bizitzako ametsa» betetzeko. Ilusioa ez ezik, konfiantza ere badu: «Nire bizitzako puntu onenean ailegatzen naiz, prestakuntza biribil joan da eta, konfiantza dezenterekin eta gogotsu, taldeari laguntzeko eta nire aukerak bilatzeko prest nago».