Joxe Iriarte «Bikila»
Alternatibako kidea

Trump eta Putin: eragin eremuen banaketa, herrien kaltetan

Inbasioak, genozidioak, oldarraldi militarrak salatzen ditugu. Gerrarako joera indartzen ari dela salatzen dugu. Azken manifestazioetan Israelen, AEBren, NATOren eta militarismoaren aurkako oihuak entzuten ditut. Denak zuzenak, beharrezkoak; alabaina faltan botatzen ditut Putin Ukrainan egiten ari denarekiko salaketa. Zergatik? Ez dugu ikusten Trumpen eta Putinen aliantzaren nondik norakoa? Ez dugu ikusten eskuin muturreko oldarraldien barnean gauzatzen ari dela, bata bestearekin lotuta dagoela?

Trumpek munduko edozein lekutan indarra erabiltzeko eskubidea duela adierazten du, eta Putinek perimetro mugatuago batean gauza bera egiteko eskubidea duela aitortzen du. Perimetro hori tsarren eta antzinako Sobietar Batasunaren garaiko inperio errusiarraren zati bati dagokio. Hori bat dator potentzia inperialista handien arteko eragin eremuen banaketa inplizituaren logika klasiko batekin. 

2026ko urtarrilean, Trumpek Moskuko, Bielorrusiako eta Hungariako aliatuak gonbidatu zituen Bakearen Mundu Kontseiluko kide izateko.

Trumpek nazioarteko zuzenbideari iseka egiten dio erabat, eta Venezuelako edo Irango petrolio baliabideen kontrola indarrez har dezakeela uste du, herrialde horiei eraso militarra eginda. Beste kontu bat da Irangoa, Venezuelakoa ez bezala, oso garesti suertatzen ari baitzaio. Putinen Errusiak, bere inguru hurbilean, gauza bera egin dezake, baldin eta horrek ez badie kalte egiten AEBk Ekialdeko Europan dituen interesei. 

Putinek Ukrainako lurraldearen zati bat, biztanleria eta baliabide naturalak gorde edo kontrola ditzake, AEBko enpresek Ukrainako gainerako lurraldeetan abantailak lortzen badituzte. Trumpek proposatzen duena bi potentzia inperialista harrapariren arteko ituna da: Ameriketako Estatu Batuak eta Errusia. Biak ala biak herriek autodeterminatzeko eta beren lurraldeen eta bertan dauden baliabide naturalen gaineko subiranotasuna gauzatzeko duten eskubidea zapaltzeko ados jartzen dira. 

Lehia geopolitikoak dituzten arren, Donald Trumpek eta Vladimir Putinek jarrera ideologiko eta politiko antzekoak dituzte. Horren erakusgarri: biek dute ezaugarri nagusitzat antikomunismo aitortua eta sistema kapitalistari baldintzarik gabeko laguntza ematea, eskulana eta baliabide naturalak ustiatzeko modurik basatienak barne. 

Trump eta Putin nazionalistak dira, eta beraien estatuetako nazio nagusiaren eskubideen nagusitasuna baieztatzen dute. Trumpek supremazista zurien alde egin du, eta estatubatuarren interesak atzerriko nazioen gainetik jartzen dituela adierazi du. Putinek chauvinismo errusiar handi bat defendatzen du eta Lenin salatzen du Ukrainaren «sorkuntzagatik» (sic) eta 1920ko hamarkadaren hasieran SESBetik bereizteko zuen eskubidea aitortzeagatik. Biak defendatzen dute, halaber, erregai fosilen ustiapen intentsiboan oinarritutako energia politika, eta, horrela, munduko hondamendi ekologikoa larriagotzen laguntzen dute.

Arlo sozialean, LGBTQIA+ pertsonen eskubideen aurkako orientazio homofobo eta etsaietarantz egiten dute bat, kristautasunaren ikuspegi erreakzionarioak babestutako balio kontserbadoreen sustapenarekin batera.

Nazioartean, bai Trumpek bai Putinek indar militarraren erabilera lehenesten dute beren helburu politiko eta ekonomikoak inposatzeko, eta hori nazioarteko zuzenbidearen aurka. Horrekin batera, laguntza irmoa ematen zaio arma industrien garapen azkar eta masiboari, baita botere militarra gero eta gehiago erabiltzeari ere. Beren kanpo politikak, halaber, indarkeriara jotzea justifikatzeko aitzakia eztabaidagarriak edo funtsik gabeak behin eta berriz erabiltzean oinarritzen dira. 

Konbergentzia ideologiko eta geopolitiko horietatik haratago, Donald Trumpek eta Vladimir Putinek, biek ala biek, lidergoaren pertsonalizazio sendo bat lehenesten dute, nazioaren eta haren borondatearen haragitze zuzen gisa aurkeztutako buruzagi baten irudian zentratua. Beren diskurtso politikoaren oinarria erretorika bat izan ohi da, «herriaren» alde eta elite politiko, mediatiko edo ekonomikoen aurka egiten duena, azken horiei interes nazionalei traizio egitea leporatuta. Testuinguru horretan, erakunde multilateralekiko eta nazioarteko zuzenbidearekiko mesfidantza nabarmena adierazten dute, beren helburu estrategikoetarako oztopo gisa ikusten direnean. Bestalde, beren praktika politikoekin batera, euren ustez etsaitasun jarrera duten hedabideak etengabe kritikatzen dituzte, eta instituzioen kontrabotereak saihesteko edo deslegitimatzeko komunikazio estrategien erabilera intentsiboa egiten dute. Elementu horiek beren proiektu politikoak boterearen ikuskera oso pertsonalizatuan, inperialistan eta autoritario neofaxistan txertatzen laguntzen dute. Horregatik harreman estuak dituzte Europako eskuin muturreko indarrekin, eta ahal duten neurrian laguntzen dituzte.

Putini dagokionez, argi eta garbi dago gerrak Errusiako erregimena modu berri batean eraldatu zuela eta kualitatiboki desberdina den diktadura bilakatu, non ildo ofizialetik aldentzen den adierazpen publiko oro delitu bihurtzen den, eta ekintza kolektiborako saiakera oro estatu nazioari egindako traizio batekin parekatzen den. Putinen Errusia, nire ustez, arrazoi osoz, faxismoarekin aldera daiteke egun.

Behetik eta azpitik abiatuta, herrien arteko elkartasuna eraiki behar da neofaxismoaren gorakadaren eta eraso inperialisten gorakadaren aurkako erresistentzia indartzeko, edozein tokitik datozela ere.

Bilatu