Nazioarteko sistema juridiko osoa hautsi egin da 2026ko urtarrilaren 3an. AEBk Venezuelaren aurka egindako esku hartze militarrak, Nicolas Maduro presidentearen eta Cilia Flores «lehenengo borrokalariaren» bahiketak eta Estatu Batuetatik zuzendutako gobernu bat ezartzeko iragarpenek kolonialismoaren eta indartsuenaren inperioaren garaira garamatzate.

Trumpek baieztatu du Ameriketako Estatu Batuak aberastasunak dituzten lurraldeei eraso egiteko fase berri batean sartu direla; beraz, eskualdeko herri bakar bat ere ez da orientazio horretatik salbuetsita egongo. Washingtonek ez du ezkutatzen bere inperialismoaren alderdi ekonomikoa.

Iraken inbasioarekiko aldeak. 2003ko Irakeko Gerra petrolioagatik izan bazen ere, oraingo testuinguruarekin konparatuta desberdintasunak nabarmenak dira. «Ongiaren bandoan» zeudenak argudio moral eta juridikoekin ezkutatzen zuten George Bush juniorren fikzioa. Gauzak horrela, tokian armadak mantentzearen truke gobernu aliatuei harrapakina banatzea ziurtatu zien logika neoliberal bati erantzunez.

Estrategia zera zen: Washington bermatzaile eta zaindari zuen globalizazioaren ordenan nabarmentzen ziren herrialdeak integratzea. Gerra horrek merkatuak irekiko zituen eta horrek mundu guztiari eman beharko ziokeen onura bat. Baina aipatutako operazioak kostu altuak eta etekin txikia zituen.

Ezaguna da Donald Trump horrelako esku hartze garestien kontra dagoela, beste logika batean mugitzen da: esku hartze militarrak (laburrak, basatiak eta selektiboak) kontrolatutako eremu baten sorrera bermatu behar du, eta Ameriketako Estatu Batuen interesei soilik erantzungo die.

Inperialismo iparramerikarraren berregokitzea. Globalizazio neoliberalak Estatu Batuak ahuldu dituenez, estrategia aldaketa batean dago Trump: kapital nazionalean eta zuzeneko interesetan zentratu, merkatuen irekiera globalean eta demokraziaren hedapenean zentratu beharrean.

Ekintza militarra, berez, ikuspegi ekonomiko hutsetik lantzen da, hau da, kostu-onura erlazio ezin hobean: esku hartze murriztua, baina behar bezain indartsua, merkatu objektiboaren ateak kapital estatubatuarrari irekitzeko modukoa. Kasu honetan, helburua ez da munduari merkatu bat irekitzea aitzakia demokratiko baten pean, baizik eta mendean izango duen gobernu baten baliabideen kontrola ziurtatzea, hura beldurtuta dagoelako. Testuinguru horretan, irizpidea ez da erregimenaren izaera, Ameriketako Estatu Batuen interes ekonomikoa baizik. Esan behar da Donald Trumpek berak baieztatu zuela, Danimarka Groenlandian antzeko esku hartzearekin mehatxatuta. 

Nicolas Maduroren bahiketak dardarka jarri du Danimarkako lehen ministro sozialdemokrata. Inperialismo trumpistak beste izaera bat dauka, Txinaren kontrako lehian AEBko presidenteak, bere kapitalak eta armadak behar dituzten baliabideak eta merkatuak ustiatzeko, hinterland kontrolatu bat eraiki nahi du. Norabide horretan, lehenengo zeregina Latinoamerikako feudoari beldurra sorraraztea da, hori baita Washington Pekinen aurrean indartsu izatea eragingo duena, Trumpen ustez.

Venezuelak munduko petrolio gordinaren erreserba frogaturik handienak ditu, 303.000 milioi upelekin. Hori frogatutako munduko erreserben %17 da, eta Saudi Arabian dagoena baino gehiago da. Beraz, Donald Trumpen erronka zen erreserba horiek ez uztea etsaien edo neutralen esku, izan ere, hori gauza bera da berarentzat.

Harritzekoa ez bada ere, Josu Jon Imazen eta enparauen jarrera adierazgarria da: putreen modura, espoliazio bati etekina atera nahi diote. Euskal Herriko enpresak Palestinan zein Venezuelan inperialismo harrapakariaren konplize dira. Zer esan behar du Eusko Jaurlaritzak horren inguruan?

Helburu berriak. Kanpo politika berria estatuaren eta kapitalaren arteko harreman mota berri batean kokatzen da. Neoliberalismoan, estatu botere hegemonikoak munduko merkatuetarako sarbidea eskaintzen zion bere kapitalari. Multinazionalak ziren, hain zuzen, AEBren munduko ordenaren beso armatua, eta aldi berean kapital nazionalaren errentagarritasuna bermatzen zuten. Gero eta gehiago, Txinaren eta AEBren arteko lehia bi ereduren arteko lehia baten itxura hartzen ari da: elektrizitatearen eta energia berriztagarrien garapenean zentratutako kapitalismo berde bat, Txina buru duena (baina hidrokarburo asko kontsumitzen jarraitzen duena) eta petrolioan zentratutako kapitalismo arre bat, AEB buru duena. Bi eredu horiek elkar baztertzeko joera dute.

Orain, defentsiban, kapitala AEBko botere militarraren mende dago. AEBko estrategia inperiala, orduan, ekonomikoki menpeko den eremu baten sorrerarekin nahasten da –batez ere aurkari ekonomiko bat bada–, aurkari txinatarraren kontrako garaipenerako baldintzatzat hartzen baita. Testuinguru horretan, nazioarteko zuzenbidearen arau zaharrak edo NATO bezalako aliantza sistemak zaharkituta geratzen dira. Eta Nuuk Groenlandiako hiriburuaren aurkako balizko eraso bat gerta daiteke Caracasen gaineko esku kolpearen ondoren. 

Erantzun eza. Egoera nahasi samarra da oraindik, baina oraingoz gauza batzuk esan daitezke. Dirudienez, estatubatuarrek EA-18G Growler sistema erabili zuten (pertsonei eta posizio fisikoei erasotzen ez dien hegazkina), arerioaren nerbio sistema, radarrak eta komunikazioak, aurkitzen, oztopatzen eta neutralizatzen espezializatua. Horrela, Venezuelako Armadaren defentsa sareak (errusiarrek eta txinatarrek antolatu berria) neutralizatu zituen. Dena den, harritzekoa da, behin lehen fasea igarota, Venezuelako Armadak defentsa sistema osoa mobilizatu ez izana.

Venezuelako Gobernuaren aldetik mezu kontraesankorrak ematen dira. Burujabetza irmoa eta, era berean, akordio batera heltzeko borondatea. Zer-nolako akordioa, Trumpen asmoa Venezuelan esku hartzea eta hango petrolioa berak ustiatzea bada?

Dena den, zalantzak zalantza, gure aldetik ezinbestekoa dugu fronte zabal eta handi bat eratzea inperialismoaren aurka (batez ere AEBren kontra), Maduroren askatasuna eta Latinoamerikako beste herrialde batzuen aurkako mehatxuen amaiera exijituko dituena, bereziki Kuba eta Kolonbiaren aurkakoak.