Beraien etxea uztera behartuta daudenei elkartasuna adierazteko, 36ko gerran exiliatutako irundarrak gogoan izateko eta etorkizunean sinbolo izan dadin, Gobernu espainolak Memoria Demokratikoko Leku izendatu du Irun eta Hendaia lotzen dituen Etorbidearen Zubia.

Ostiral honetan zubian bertan egindako ekitaldian Cristina Laborda Irungo alkateak nabarmendu duenez, «gure aurretik zeudenekiko eta etorriko direnekiko erantzukizun ekintza da», eta gogorarazi du 15.000 pertsona inguruk gurutzatu zutela Etorbidearen Zubia 1936ko irailean faxistengandik ihes egiten. Gehienak emakumeak eta haurrak izan ziren.

Labordarekin batera izan dira Fernando Martinez Gobernu espainoleko Memoria Demokratikoko Estatu idazkaria, Maria Jesus San Jose Lakuako Justizia eta Giza Eskubideetako sailburua, Marisol Garmendia Gobernu espainolak EAEn duen ordezkaria eta hiriko beste agintari, erakundeetako ordezkari eta elkarte memorialistetako kideak.

San Jose sailburuak «beren etxeak utzi behar dituztenekiko eta migrazioaren ilunpean sartu behar dutenekiko elkartasuna aldarrikatzen duen oihua izan behar» dela aldarrikatu du. «Gaur egun milaka pertsonak Europara iristeko ahalegin desesperatu batean hiltzen jarraitzen dutenean ditugun erronkak ulertzeko tresna izan behar du», erantsi du. Bidasoa ibaia migratzaileen ohiko pasabidea da eta haietako asko hil dira gurutzatu nahian.

Memoria Demokratikoaren Estatu idazkariak adierazi duenez, zubia memoria leku izendatzeak «Espainiako Estatua behartzen du herritarren aurrean eta, bereziki, gazteen aurrean etengabe gogoratzera eta zabaltzera errepublikarrek Frantziara Etorbidearen Zubitik egin zuten exodo handia, 1936ko uztailean II. Errepublikaren eta Espainiako gerraren aurka emandako Estatu kolpearen ondorioz».

«Halaber, zubia zeharkatu eta beren lurra derrigorrezko erbesteratze baterantz utzi zuten gizon-emakumeen ondarea aldarrikatzera behartzen gaitu, demokrazia eta erakunde errepublikar eta euskaldunak defendatzeagatik. Ondare horrek Francoren diktadura krudelean argiztatu gintuen, eta gaur egun presente dago gure erakunde demokratikoetan», adierazi du.

Horren ildotik, Laborda alkateak gaineratu du plaka hori ez litzatekeela soilik iraganari omenaldia izan behar, baizik eta «ikasgai bat eta etorkizunerako mezu bat», eta oroimena bizirik mantentzeko deia egin du, esanez ezin dela atzerapausorik eman «hainbeste sufritu zutenen egiarekiko eta duintasunarekiko konpromisoan», leku hori «konpromiso demokratikorako eta etengabeko oroitzapenerako gunea» izan dadin gaurtik aurrera.

Irungo Etorbidearen Zubiaz gain, Memoria Demokratikoko Lekuen Estatuko Inbentarioan aitortutako beste gune batzuk ere badaude Euskal Herrian, hala nola Gernikako hirigunea, Juntetxea eta 1937ko apirilaren 26ko bonbardaketari lotutako beste enklabe batzuk; Eibarko hirigune osoa, garrantzi historikoagatik eta 1937an jasandako bonbardaketengatik aitortua; eta Gasteizko San Frantzisko Asiskoaren eliza, 1976ko martxoaren 3ko sarraskiaren kokalekua, baita Ezkabako gotorlekua ere, Nafarroan.