Zein izan da historikoki euskararen egoera Zuberoan?

Bigarren Mundu Gerraren ondoren, euskararen erabilera apaltzen hasi zen gurean. Irakaskuntzan debekatu zuten eta familia bidezko transmisioa ere gutxitzen joan zen. Egoera horrek ongi baino hobeto erakusten du Bizkarsoro filmak. Ahoz-aho transmititzen zen batez ere, familiartean. Garai batean oso jende gutxik zekien idazten edo irakurtzen eta eskoletan ez zen irakasten. Orain datuak arras kezkagarriak dira: Ipar Euskal Herrian familia bidezko transmisioa %25etik %13ra jaitsi da 2001etik 2021era.

Eta zein da gaur egungo egoera?

Frantziako Konstituzioaren arabera frantsesa da hizkuntza ofizial bakarra. Administrazioan, adibidez, ezin da euskara erabili eta horrek ondorio latzak dakartza. Zuberoan eta Baxe Nafarroan, euskaldunen portzentajea %47,5 ingurukoa da, bataz beste, baina erronka nagusia erabileran datza. %6ak soilik erabiltzen du euskara frantsesa baino gehiago. Hala ere, ikasteko gogo handia dago: bi ikastola eta gau-eskola bat martxan dira eta. Gaur egun, aldiz, eskolak eta euskaltegiak ditugu euskararen transmisioaren ardatz nagusi.

Zer erakusten dute azken inkestek?

Orokorrean elebidunen kopurua jaitsi bada ere, datu baikorrak ageri dira gazteen artean. 16-24 urtekoen artean, adibidez, euskararen ezagutza nabarmen igo da azken hamarkadetan. Nire ustez, euskara ofizial bihurtzea funtsezkoa da bizi-iraupenerako. Horrez gain, hiztun gehiago sortu behar dira, eta gure hizkuntzak presentzia handiagoa izan behar du administrazioan, aisialdian, zein eguneroko bizian.

Baikor zara etorkizunari begira?

Egoera larria bada ere, baikor naiz, bai. AEK-ko irakasle gisa, urtero-urtero sortzen diren hiztun berriek ematen didate baikor egoteko itxaropena. Nire ustez, astiro-astiro eta urratsez urrats, posible dugu Euskal Herria berriz euskalduntzea. Eskolak oso garrantzitsuak dira, jakina, baina ekosistema osoa behar da euskaraz bizitzeko.