Jon Olarra Guridi eta Oskar Zelarain euskal preso politikoei emandako hirugarren gradurako progresioa baliogabetu du espainiar Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintzako Epaitegiak, Fiskaltzaren helegitea onartuz. Olarraren kasuan, pasa den maiatzean Auzitegiak errekurtsoa aurkeztu zuen presoari hirugarren gradua onartzearen aurka eta Sarek erabaki hori kritikatu zuen.

Bi autotan, Instantziako Auzitegi Zentraleko Espetxe Zaintzako Ataleko 1. plazako titularrak, Jose Luis Castrok, uste du une honetan ez direla ematen «neurri horiek emateko legezko betekizunak». Olarra Guridiren kasuan, magistratuak adierazi du 30 urteko espetxe zigorra duela eta, bilakaera positiboa izan duen arren, lizentziamendua 2036an aurreikusten dela.

Fiskalaren ildotik, epaileak azaldu du «lotura hausteko eta birgizarteratzeko prozesuek, biktimen aniztasuna, muturreko indarkeria eta kaltegarritasun handia daudenean, egiaztapen denbora luzeak» behar dituztela, denboran zehar ibilbide jarraitua izan dutela egiaztatu behar baita.

Autoak onartzen du presoak bilakaera positiboa izan duela, baina ondorioztatzen du ezin duela Lakuako Justizia Sailburuordetzak adostutako hirugarren gradua eskuratu, «egiaztatu behar baita RP 100.2 aldian dauden faktore positiboak finkatu direla, bereziki kanpora egindako irteeren bidez (baimenak), gizarteratzeko pronostiko indibidualizatua finkatzeko aukera ematen dutenak».

Oskar Zelarainen kasuan, epaileak «oso-osorik bat egiten du» Ministerio Publikoaren jarrerarekin. Fiskalak kontra egin zuen argudiatuz bere kasuan oraindik ez dela judizialki bermatu 100.2 artikuluaren aplikazioa eta, beraz, ez dela denborarik izan tratamendu eraginkortasuna finkatzeko. Beraz, «graduaren progresioa goiztiarra eta presazkoa da».