Taullirajuko 'Fowler-Watts' bide historikoa era askean igo dute
Josh Wharton, Cody Winckler eta Dane Steadman estatubatuarrek bost egun behar izan zituzten lan horiek biribildu ahal izateko. AI5+, M8 eta 5.10 zailtasunak gainditu zituzten kondizio oso eskasekin.

Alpinismoan maiz aipatzen da ibilbide baten errepikanak garrantzi gehiago duela marra bat sortu baino. Biak ala biak ekarpenaren bidean egon daitezke, baina errepikapen batek balio erantsia eman diezaioke aldez aurretik eginiko lanari. Josh Wharton, Cody Winckler eta Dane Steadmani hori gertatu zaie Taullirajuko (5.830 m) hego-mendebaldeko horman dagoen 'Fowler-Watts' bide historikoa guztiz askatu ondoren.
Gogora dezagun Mick Fowler eta Victor Watts britainiarrek 1982an espoloi dotore bat eskalatu zutela Mendilerro Zurian (Peru) dagoen mendi horretan. Urteak joan ahala, alpinista talde batzuk saiatu dira artifizialean utzitako luzeak askatzen; hain zuzen ere, hiru talde. Laugarrena, hots, estatubatuarrena, izan da arrakasta erdietsi duena. Bost eguneko lan eskergaren ostean, hirukote horrek luze guzti-guztiak (800 m) era librean igo zituzten: AI5+, M8 eta 5.10. Modu batera edo bestera, eskalada horrekin omenaldia egin nahi izan diete britainiarrei. Eta onartu behar da omenaldi hori biribila atera zaiela. Hurrengo lerrootan, Steadmanek berak ibilbide historikoa askatzeko asmoaren eta horma horretan eginiko eskaladaren berri emango digu.
Taulliraju
«Niretzat, nire eskaladan eragin handiena izan duen bitartekoa eta nire pentsatzeko modua liburuak izan dira beti. Gaztetan, beste eskalatzaile asko bezala, eragin handia izan zuen Ipar Amerikako kultura alpinoan hain errotuta dagoen literatura suharrak. Estilo azkar eta arin baten nagusitasuna goraipatzen zuten, modu horretan jorratutako ibilbideak teknikoki errazak eta objektiboki arriskutsuak izaten zirelako egia tazituarekin. Muturreko zerbait zela uste zuten, eta alpinismoari pentsamolde minimalistarekin ez ezik, biziraupenarekiko kezka txikiagoarekin ere heldu behar zitzaiola uste zuten. Hori bai zela bikaina!
Alpinismoko liburu gehiago irakurri ahala, gero eta gehiago hunkitzen ninduten autore britainiarrek. 'Azkar eta arin' ideiatik erabat at zeudela ematen zuen: orrialdeak igoera ikusgarrien kontakizun soilez beteta zeuden, estilo motel eta astunean, ibilbide zailez, segurtasun-tarte altu samarrez eta buru-erresistentzia gorenaz.

Orduan, Mick Fowlerren liburuak aurkitu nituen. Horietan, alpinismoaren ikuspegia argi eta garbi azaltzen zuen: ibilbide birjinak, ederrak, teknikoki zailak eta objektiboki seguruak bilatzen zituen, zuzenean esploratu gabeko gailurretara eramango zutenak, abenturazko eremuetan, hainbat egunetan saiakera sendoak egin ahal izateko adina hornidura eramanez, esperientziaz gozatuz eta hori egiteko arrazoi bereziki on bat aurkezten zenean bakarrik itzuliz. Ipar Amerikako panoraman hain modu oldarkorrean sustatuta dagoen 'azkar eta arin' estiloa baino askoz ere ikuspegi hobea iruditzen zitzaidan. Ibilbide zailagoak eskalatzea, gehiago gozatzea eta segurtasun handiagoz egitea? Hori bai zela bikaina!
Orduan, duela urtebete, Josh Whartonek Taullirajuko 'Fowler-Watts' askatzen saiatzera gonbidatu ninduen. Hunkituta nengoen helburuarekin. Guztiz bat dator ibilbide ederrak eskalatzeko dudan gogo gero eta handiagoarekin, teknikoki zailak direnak, mendi izoztu handietan helburu seguruak dituztenak, eta 1982an Mick Fowlerren ibilbideari hasiera eman zion norabidea ere izan zen, ibilbide berriak eskalatzekoa, ikuspegi horrekin munduko mendi handietan. Micken ikuspegiarekin zuzenean konektatzeko, ibilbide horren historiarekin jarraitzeko eta alpinismora hurbiltzeko aukerak, eta hura askatu nahian gure esperientzia berria sortzeak hunkitu egin ninduen. Codyri iradoki nion taldera batzea.
Josh, Cody eta hirurok gure mendiko sukaldariarekin, Fredyrekin, iritsi ginen kanpamentu nagusira ekainaren 21ean. Hurrengo egunean, distantzia luzeak egin genituen mendiaren oinarrira heltzeko eta horma aztertu ahal izateko. Taulliraju mendiaren hego-mendebaldeko eskuineko kontrahormak, 'Fowler-Watts' izenekoak, lerro eder bat marrazten du gailurrera. Haitza bikaina zen, ez genuen arrisku objektiborik ikusi, baina kondizioak zailak ziruditen. Ibilbideko azken igoerako argazkiek (duela bost urte) erakusten zutena baino elur gehiago zegoen.
Lehen egunaren amaieran, bidearen erdia igoa genuen, esploratutako lursail batean zehar, arrazoizko eskalada batekin baina igoera zail batekin, horma bertikalaren azpiko bibak batera iritsi arte. Hurrengo egunean, Cody 80 metroko M7 mailako luzearen buru izan zen, ordura arte askatutako eskaladarik zailena. Eguna laburra izan zen.
Gau horretarako iragarrita zeuden elur arineko ordu apurrak ez ziren inoiz iritsi, eta hori eskertu genuen, denda ezin izan baikenuen muntatu eta olana batekin konformatu behar izan baikenuen. Gauerdi inguruan, zulo guztietatik sartzen zen elurte gogor batekin esnatu ginen, etengabeko hodeien eta aldizkako elurteen bi egunei hasiera emanez. Inoiz ez dut hain eguraldi txarrik izan hain pronostiko perfektuarekin (%0ko probabilitatea!).
Hirugarren egunaren hasiera goibelaren ondoren, lerroaren giltza ziren tarteen hasierara iritsi ginen: 2021eko taldeak A1-2 gisa sailkatutako hiru luze. Lehena azkarra izan zen, baina hurrengoa, argi eta garbi, ez zen azkarra izango. Arrapala elurtu batek pitzadura diagonal mehe-mehe batera zeraman, oztopo bakarra granito bertikaleko malda leun batean. Tarte zaila izan zen, baina gainditu nuen eta iltze markak ez estaltzea lortu nuen. Tarte giltzarria gero iritsi zen: maluta karraskariak eta pitzadura nabarmenak bidearen alderik aldapatsuenean. Goiko erlaitzean, bibaka antolatzeko lekurik ez egoteak oso eskuinera joatera behartu gintuen, elurrezko onddo bateraino; gure etxea hurrengo hiru gauetan.

Hurrengo egunean, itxura zaileko sabai batek eta eguraldi txarrak azken horma harritsuan sokak finkatu eta gailur saioa atzerarazi ziguten. Codyk sabaia gainditu zuen kranpoi batekin. Biharamunean, iragarpenetan konfiantza guztia galdurik, pozik ikusi genuen egunsentia. Izotzez estalitako sokekin egin genuen aurrera, eta gero gailurreko magal surrealistetan gora abiatu ginen. Gailur faltsu baten ondoren, azken gandor sigi-sagatsu batek benetako gailurra zaintzen zuen, babesgunea jartzeko igaro genitzakeen zulo naturalek erraztua. Txandaka eseri ginen zeruko elurrezko muino txiki baten gainean, gorago igo ezinik, eguzkia distiratsu, hodei finak Mendilerro Zuriko tontor distiratsuen inguruan zurrunbiloka hasten ziren bitartean.
Arratsalde hartan itzuli ginen gure bibak gogokoenera, eta hurrengo goizean geratzen zitzaizkigun metroak rappelatu genituen. Fredyk glaziarraren oinean harrera beroa; salteatu bero bat eta ahuakate freskoak pastelaren ginga izan ziren.
Taullirajuko 'Fowler-Watts' ibilbidearen laugarren igoera egin genuen, eta lehenengoa librean (pioletarik gabe). AI5+, M8 eta 5.10 zailtasunak gainditu genituen 800 metroko ibilbidea igotzeko. Cody eta biok luze guztiak bistan igo genituen, eta Joshek, haitz-eskalada gehiago espero zuenak eta eskuzabaltasunez guri laguntzeko prest agertu zenak, luze guztiak igo zituen librean (edo tresnekin), bi labur izan ezik.

ELE, nombre del nuevo partido que niega derechos a migrantes y rechaza la «moda woke»
«Dolua behar den unean ez baduzu egiten, aurrerago egin beharko duzu»

El difícil arte de Ayuso de aparentar querer que gane Feijóo

Feijóo huele la sangre y se abalanza sobre un Sánchez calculador

