2025eko abenduaren 21ean, goizeko lehen orduan, abisua jaso zuen Euskadiko lehorreratze sareak, zetazeo bat agertu zela hilda Zierbenako Arena hondartzan. Plentziako Itsas Estazioan egindako nekropsiaren ondoren, ikertzaileek baieztatu dute katxalote nano bat dela. «Mugarri zientifikoa da, gure kostaldean espezie honen presentzia erregistratzen den lehen aldia baita».

Ohar batean gogorarazi dutenez, «katxalote nanoa ez da gure kostaldeko ohiko biztanlea; berez, hegoalderagoko uretan bizi ohi da eta hau da Euskadin animalia honen berri dugun lehen aldia, Iberiar penintsulako iparraldean aurretik erregistratutako kasu bakarra 2019ean Galizian izan baitzen».

Baieztatu dutenez, Zierbenako Arena hondartzan hilda agertu zen katxalote nanoa 2025ean gure kostaldeetara iritsitako Kogia generoko hirugarrena da. Animalia honen aurretik beste bi katxalote pigmeo lehorreratu ziren 2025ean, Zarauzko eta Sopelako Atxabiribil hondartzetan.

31 kasu 2025ean: izurdeak, itsas txakurrak...

2025ean, EHUren PiE Plentziako Itsas Estazioa kudeatzen duen SAREUS taldeak 31 jarduera egin ditu zetazeoei, fokei, itsas dortokei eta hondartutako marrazoei buruzko abisuak jaso ondoren. Izurdeak izan dira gehien iritsi diren animaliak, itsas txakurrak izanik gure kostaldera iritsi diren bigarren animalia mota ugariena. Aurten abisu gehienak Zarautzetik jaso dira.

Lehorreratzeen intzidentzia handiena otsailean eta martxoan erregistratzen da. Denis Benito ikertzailearen esanetan, «animalia bat bizirik lehorreratuta ikusiz gero, ezinbestekoa da distantzia mantentzea, zaratarik ez ateratzea eta ez ukitzea, ez da manipulatu behar; horren ordez, zuzenean 112ra deitu behar da dagokion protokoloa aktiba dezaten, eta SAREUSeko langileen argibideei itxaron behar da».

Lehorreratzei aurre egiteko protokoloa aktibatzen da SOS Deiak zerbitzuan abisua jasotzen dutenean, animalia bat lehorreratu dela jakinarazten. Hortik SAREUSeko larrialdietarako telefonora deitzen dute. Sareko langileak bertan dauden pertsonen informazioa biltzen hasten dira. Irudi bidezko baieztapena jaso ondoren, SAREUSek erantzun koordinatua kudeatzen du hainbat erakunderekin elkarlanean.

Bizirik dauden lehorreratutako animaliekin, kasu bakoitzari dagokion kontrola egiten da, foru-aldundietako albaitari-taldeekin lankidetzan. Lehorreratu daitezkeela susmatzen den animaliei dagokienez (adibidez, portu batean igerian dagoen izurde bat, harkaitz batean pausatzen den foka bat, edo kostaldera «gehiegi» hurbiltzen den balea), SAREUSeko langileek haren eboluzioaren jarraipena egiten dute, animaliak itsasora itzultzea lortzen duen arte.

Lehorreratutako animalia hilen kasuan, SAREUSek dagokien erakunde publikoekin koordinatzen du eman beharreko erantzuna.