2024an zehar Donostian 24, Gasteizen beste 24 eta Iruñean 22 eraso LGTBIfobiko gertatu ziren, hiriburu horietako udalek zenbatu eta txosten banatan jaso dutenez.

Eraso hauen artean diskriminazioak eta tratu iraingarriak ere sartzen dira. Donostian gertatutakoen artean %79 homofoboak izan ziren, eta gehienak kalean edo espazio erdi-publikoetan egindakoak. Eraso mota hedatuena hitzezkoa izan zen, eta uda izan zen intzidentziarik handieneko garaia; aldi berean, gertakari gehienak gizonezkoek eragin eta pairatu zituzten.

Txosten honek, Poliziaren aurrean salatutako gertakariez gain, sare sozialetan edo komunikabideetan zabaldutako gertakari egiaztatuak ere biltzen ditu, eta joera aldaketa bat egiaztatzen du; izan ere, 2021ean 19 kasu dokumentatu ziren, 18 2022an eta 15 2023an.

Ondorioen arabera, homofobia izan zen kausa hedatuena, 24 kasuetatik 19rekin, eta, ondoren, transfobia eta lesbofobia.

Eraso «zuzenak» izan ziren gehienak, eta irainak izan ziren mota zabalduena (%42); ondoren, eraso fisikoak (%14) eta diskriminazio ekintzak (%14). Tratu umiliagarriak, berriz, %12 inguru izan ziren.

Erasotzaileei dagokienez, kasuen %65,5 gizonek eta gizon homosexualen aurka egindakoak izan ziren. Proportzio hori txikiagoa izan zen 2023an baino, orduan %80koa izan baitzen. Hala ere, azken txostenean ikus daitekeenez, gora egin zuten taldeek eragindako erasoek.

Gasteizen, Ikusgune Behatokiaren txostenak jaso duenez, azken urtean 5 eraso izan dira, aurreko urteetan baino gehiago, eta eraso horiek zaurgarritasun egoeran dauden pertsonek pairatu dituzte. 

Intzidentzien tipologiari dagokionez, gorroto diskurtsoak dira nagusi; gorroto diskurtsoetan (9) eta diskriminazioan (8) banatzen dira eta erregistratutako gertakarien %66,6 dira. Homofobiak (11) intzidentzien gehiengoa izaten jarraitzen du; gertutik jarraitzen diote transfobia eta enebefobiak, 8 kasurekin. Azkenik, lesbofobia kasu gutxi jasotzen dira, «historikoki kolektibo honek jasotzen duen ikusezintasun patriarkala dela eta».

Intzidentzien esparruari dagokionez «oso anitza» da, «indarkeria estrukturala eta sistemikoa den heinean, espazio guztiak zeharkatzen dituelako». Intzidentzia gehienak espazio publikoan izan dira (7) eta horren ostean sare sozialak, gaueko aisialdia edo ostalaritza eta familiaren bizilekua daude.

Iruñeko Udalaren LGTBIfobiaren aurkako Behatokiaren urteko txostenaren arabera, iaz 22 gertakari erregistratu ziren, 2023an baino 11 gutxiago, hau da, %33ko murrizketa izan da. Udalaren webguneak LGTBIfobiaren aurkako Behatokiari buruzko espazio espezifiko bat du, gertakarien erregistro-fitxa anonimo eta konfidentzial batekin, salaketa izaerarik ez duena.

Intzidentzien %77 hainbat motatako espazio publikoetan gertatu ziren, %4 hezkuntza espazioetan, %4 aisialdi espazioetan eta %15 beste espazio batzuetan (prentsa idatzia, sare sozialak edo zentro terapeutiko pribatuak). Kasuen %55etan herritarrek jarri zuten salaketa, %36tan erasoaren biktimak berak eta %9tan familiako norbaitek. Intzidentzien erdiak web formularioaren bidez erregistratu ziren Behatokian, %22 sare sozialen bidez, %14 aurrez aurre Harrotu zentroan eta %14 posta elektronikoz.

Motari dagokionez, %22 eraso «sinbolikoak» dira (pintadak, kartelak, LGTBI bankuen apurketak...), %19 hitzezko erasoak, %15 jazarpen egoerak, %12 eraso fisikoak, %12 espazio batetik kanporatzea, %2 sexu-erasoak, %2 abusuak, %2 erakundeen erasoak eta %4 bestelako erasoak (hala nola kalteak edo nortasuna ukatzea). Erregistratutako 22 gorabeheretatik 14tan biktima nor den identifika daiteke. Erasoa jasan duten pertsonen adin profilean 18-29 urteko adin tartea da nagusi, kasuen %50ekin.