Elkar argitaletxeak Hertzainak rock taldearen errepertorioa hainbat plataforma digitaletan baimenik gabe ustiatu duela ebatzi du Donostiako Merkataritza Auzitegi batek. Hala ere, ustiaketa gertatu zen aldiaren zati gehiena preskripzio-epetik kanpo dagoela ondorioztatu du eta, beraz, ebazpenak partzialki bakarrik onartzen du taldeko bost kideetatik hiruk argitaletxearen aurka aurkeztutako demanda.

Ebazpenak 21.473,05 euroko kalte-ordaina onartzen die taldeko kide guztiei jasandako kalte ekonomikoagatik eta estres emozionalagatik. Epaia ez da behin betikoa, Gipuzkoako Auzitegian helegitea aurkezteko aukera dago.

Efe agentziak izan du ebazpenerako sarbidea eta, zehaztu duenez, erabakiak kalte ordainetatik kanpo uzten du ‘Mundu berria daramagu bihotzean’ (1999) lana, «demandatzaileek eurek onartu baitzuten lan horren ustiapen eskubideak Batzorde Internazionalistei esleitu zitzaizkiela», nahiz eta ‘Denboraren orratzak’ (1992) albumaren eskubide fisikoak eta digitalak barne hartzen dituen.

Plataforma digitalak

Iazko azaroan abiatu zen epaiketan, Hertzainakeko hiru kidek salatu zuten Elkar argitaletxeak taldearen katalogoko grabazioak hainbat plataforma digitaletan ustiatu zituela eskubideen titularren baimen espresurik gabe.

Orduan zehaztu zutenez, 1992an Oihuka disketxearekin kontratu bat sinatu zutenean ez zegoen ustiapen digitalik eta, beraz, disketxearen eta Elkarren arteko ondorengotza kontratuak ez lekarke berekin «eskubideen transferentzia automatikorik, inoiz ez baitziren ustiapen digitalerako baliozko moduan transferitu».

Auzitegiak argudio hori balekotzat eman du, uste baitu bai kontratuak eta baita garai hartako testuinguru teknologikoak ere eskubideen transferentziak soilik «euskarri fisikoen grabatzeari eta disko fisikoen fabrikazioari eta salmentari» egiten diola erreferentzia.

Kontratuan «ez dago inolako erreferentziarik sare digitalen bidezko komunikazio publikoari, eskuragarritasun interaktiboari, zerbitzarietan erreprodukzio digitalari edo internet bidezko ustiapenari», zehazten du ebazpenak, eta logikotzat jotzen du hori «garai hartan enbrioi-existentzia zuela kontuan hartuta».

Gauzak hala, ondorioztatu du musikariek egindako lagapena «espresuki adostutako ustiapen-moduetara» mugatzen dela, «euskarri fisikoei lotutako grabazio-industria tradizionalean ohikoa dena», eta nabarmentzen du «ustiapen-modu bakoitza lagapen espresu, espezifiko eta indibidualizatu baten xede» izan behar dela, «eskubideen lagapen isilpekoak, inplizituak edo generikoak» onartu gabe. Argudio horiek mahai gainean, auzitegiko dokumentuak agerian uzten du Elkarrek ustiapen digitala «interpreteen eskubideen titularren baimenik gabe» egin zela. 

2018tik 2025era artekoak soilik

Hala ere, epaiak «2018ko irailaren 6ra arte sortutako erreklamazio guztiak» preskribatutzat jotzen ditu eta data horretatik 2025era bitartean sortutako kalteak bakarrik onartzen dizkie Hertzainakeko kideei. Alde horretatik, zehaztu du «gutxienez 2008tik streaming-a izan dela musika-ustiapenerako kanal nagusia» eta azaltzen du demandatzaileak musikari profesional izaera izateak «barkagarria den ezjakitasuna» alegatzea eragozten diela.

Gaineratzen duenez, 2008tik 2023ra –helegitea aurkeztu zen urtea– «hamabost urte oso igaro ziren aipatutako interpreteek erreklamazio justifikatu bakar bat ere egin gabe», baina «urraketa jarraitua» eman denez, «preskripzioak ez du kalte ordainak erreklamatzeko eskubidea erabat iraungitzen». Behin betiko iraungitzen dena «azken bost urteko epea baino lehenagoko» kalte ordainak erreklamatzeko eskubidea litzateke epaitegiaren arabera, eta beraz, 2018ko irailaren 7tik aurrera eragindakoak onartzen dizkie.

Aipatutako kalte ordainaz gainera, epaiak Elkarri eskatzen dio berehala eten dezala «baimenik gabeko ustiapen digital oro», plataforma digitaletan eskuragarri jartzea barne. Eta ohartarazten dio etorkizunera begira ere «eskubideen titularren beharrezko baimenik gabe» berriro ere ustiapen hori hastea saihestu behar duela.