Hiri bat berezia egiten zuena beti izaten zen bere xarma: beste leku guztietatik ezberdin egiten zuten gauzak, atzerritarrek ulertu ezin zituzten ohiturak eta tradizioak, eta azaltzeko denbora gehiegi eskatzen zutenak. Baina dagoeneko xarma hori erauzi egin da, eta gaur egungo hiri handi gehienek aireportuetako terminalen antza dute: denda berdinak dituzte, janari-kate berdinez josita daude, eta, guztiak, jabe berberenak dira. «Globalizazio» dei geniezaioke, eta merkatuari egotzi. Onar genezake gauzek horrela funtzionatzen dutela orain, eta gu geu ere errudunak garela. Hamaika kontu esan genitzake, hori ziur, baina ezin dugu esan hiriak oraindik bertan bizi diren pertsonenak direnik.

Hiriak ez dizu alde egiteko esaten, hori ez litzatekeelako adeitsua izango; horren ordez, prezioak igotzen ditu eta gauzei bere bidea egiten uzten die. Bi euro eta erdi kafe baten truke, eta lau gehitu jatekoren bat nahi izanez gero. Ez du axola, egun pare baterako bada, baina uste dut testuinguruan kokatu beharko genukeela; hemen lan egiten duten eta egunero hemen egon behar duten pertsonen testuinguruan. Turistek ordain dezakete, eta tokiko familiak bizi ziren eraikina erosi duen espekulatzaileak ere bai. Eta oraindik ordaintzeko gai bazara, ongi etorria zara zu ere, jakina, baina ez pentsa zuretzat eginda dagoenik.

Noski, horretarako guztirako azalpena dago, eta hainbat izen seinala ditzakegu: horietako bat «Airbnb» da, oporrak eta bidaiak demokratizatzea helburu zuena, baina azkenean apartamentu-bloke osoak turismoaren zerbitzura jarri dituena. «Espekulazio» ere deitzen zaio; jabetza bat zutentzat aberastasuna sortu du, eta besteei etxebizitza izatea ia ezinezko bihurtu die. Edo, bestela, boterean dauden politikarien izena ere jar diezaiokegu; turismoak hiriaren hazkunde ekonomikoa bultzatzen duela aldarrikatu zutenak, baina bidean biztanleak pobretu dituztenak. Orduan, neure artean pentsatzen dut: noren hazkunde ekonomikoaz ari ziren?

Hala ere, bizitzeko tokia izateari uzten ari den bitartean, hiriak ezinbestekoa izaten jarraitzen du; lanak eta lantokiak bertan daude, ospitaleak bertan daude, ikusi behar zaituen espezialista bertan dago, eta zure seme-alaben etorkizuneko unibertsitatea ere bertan dago. Beraz, geratu egiten zara, behartuta zaudelako, baina ez bertan. Inguruan bizitzera behartzen zaitu egoerak eta bidaian ordu luzeak ematera; askotan, joan-etorriak eskatzen duen denboraren erdia ere iraungo ez duen tramite burokratiko soil batengatik. Nolabait, hiriak uhal luze batez lotuta mantentzen zaitu.

Aspalditik deitzen diegu «turistentzako tranpak» horrelako tokiei, turistak biktima bakarrak balira bezala. Berez, biktima nagusiak ere ez dira, ez daudelako benetan harrapatuta: turistak asko ordaintzen du, gutxi lortzen du eta alde egiten du; bertakoak gehiago ordaintzen du, are gutxiago lortzen du eta geratu egiten da, geratu beharra duelako. Nik neuk urteak daramatzat termino hori erabiltzen, baina jada ez nago ziur nola deitu beharko niokeen. Agian, «kapitalismoa».