Departamendutik pasatu ondoren, Jean-Marie Girier Pirinio Atlantikoetako prefet ohiak Paueko Administrazio Auzitegira jo zuen, euskara ofizialki beren herrietako hizkuntzatzat aitortzen zuten Baionako eta Sarako deliberoen aurka. Abuztuaren 11ko entzunaldiaren ondotik, Antton Curutcharry Euskal Herriko Hirigune Elkargoko lehendakariordeak, euskararen zein gaskoiaren hizkuntza politiken arduradunak, Estatu frantsesaren erabaki horri erantzun dio, eta bi udalerrien jokabidea defendatu du.

«Ulergaitza» iruditzen zaio Baionako eta Sarako eskakizunak direla-eta prefetak emandako erantzuna, eta, 2018an Euskal Herriko Hirigune Elkargoak euskara aitortzeko hartutako deliberoaren ondotik horrelako jarrera hartzea.

2018an, Euskal Herriko Hirigune Elkargoak deliberazio bat hartu zuen, euskararen lekua aitortzeko. Nola azaltzen duzu gaur Estatuak bestelako erantzuna eman diela Baionako eta Sarako eskakizunei?

Ezin dut azaldu. Euskal Herriko Hirigune Elkargoak, bere sorreratik, hizkuntza politika eraikitzaile bat ezarri zuen. Euskararen eta gaskoiaren alde aritzeko borondatea duten udalerriei laguntzen diegu. 2018ko deliberoa termino beretan hartua zen, ildo berean, eta Estatuaren zerbitzuek ez zuten sekula aurkakorik agindu. Izan ere, eskakizun hori legelariekin, legelari konstituzionalistekin eta Estatuko funtzionarioekin landua izan zen.

Beraz, gaur egun, prefetak bi udalerri horien aurka duen errekurtsoa irrigarria da. Duela zortzi urte, beste prefet bat ari zen lanean Aglomerazio Komunitateko zerbitzuekin, Estatuaren mugapenekin kontraesanean egongo ez zen zerbait idatzi ahal izateko. Eta hori izan zen gertatutakoa, Estatuak ez baitu inoiz helegiterik aurkeztu; orain, ordea, jada kargua utzi duen prefet baten erabakiaren aurrean gaude, ulertezina da.

Deliberoak irakurtzeko astia hartzen bada, ikusten da ez direla deliberoak hizkuntzaren «ofizialtasuna» dakartenak, baizik eta hainbat ekitaldi ofizial egiteko konpromisoa, udalek euskara babesteko, sustatzeko eta defendatzeko duten konpromisoa erakusten baitute. Ekintza da ofizial egiten dena, ez hizkuntza.

Euskal Herriko Hirigune Elkargoak lagunduko al die deliberazio hori har lezaketen beste udalerriei?

Zalantzarik gabe, Elkargoak lagunduko eta babestuko ditu, eta ahal den neurrian udalerriekin batera arituko da aitortza ofizial horren alde. Dagoeneko badakigu zenbait deliberazio prestatzen ari direla. Abuztu bukaeran bada bat Hiriburun eta gero Baigorrin [Antton Curutcharry alkate den herria]. Irailean, Donapaleun, eta beste bat Izura-Azmen. Badakit beste udalerri batzuk ere horretarako prestatzen ari direla.

Izan ere, mugimendu handi samarra gertatzen ari da jarduteko borondatea erakutsi nahi duten udalerrien aldetik. Eta modu ofizialean erakutsi nahi dute; hori da garrantzitsuena. “Ofizial” hitz horrek eragiten du prefet ohia amorraraztea. Hala ere, joera autoritarioa zuen prefet bati buruz ari gara, bereziki euskararen inguruan, bi urte korapilatsu eman ditugu kontu honetan. Opari pozoitu samar hau utzi digu, non udalerrien erabakiak arriskuan jartzen saiatzen den.

Zein da, zure ustez, prefet ohiaren estrategia jarrera honekin? Kontu juridiko bat bakarrik da ala udalerrietan hizkuntza minorizatuen lekua indartzeko nahiaren geldialdi politikoa ere bada?

Horri buruz ezin dut gehiegi hitz egin, ez baitut ulertzen. Prefetari abisatu behar izan zioten 2018an hori guztia ahalik eta modurik onenean gertatu zela. Beraz, ikusten da Jean-Marie Girierren borondate berezia dagoela horrela jokatzeko, garai hartan Durand prefetak ez baitzuen erabakirik hartu. Bretainiako Eskualde Kontseiluak bretoieraren eta galoaren ikuspegi bera babesten zuen ebazpen bat onartu zuen. Prefektuek -ez eskualdekoek, ez sailetakoek- ez zuten inoiz ebazpen horren aurka egin, ez eta zalantzan jarri ere.

Beraz, zentzuz jokatzea espero dugu. Sara eta Baionako udalek jakinarazi dute, justizia administratiboa udalerrien norabidean ez badoa, Estatu Kontseilura joko dutela. Elkargoaren laguntza osoa izango dute.

Gainera, anartean, udalerri ugaritako deliberoak gehituko zaizkio horri, pentsatzen dut Itsasuk Baionako egun berean deliberatu zuela. Ez dakit zein izanen den Itsasuren deliberoaren patua, baina, nolanahi ere, erran nahi du mugimenduak aurrera segituko duela. Horrenbestez, udalen elkartasuna izango da, baita Elkargoarena ere, gertakari gehiago gertatuko balira.