Bizitzan zehar, etengabe bizi izaten ditugu etsipen pertsonalak zein kolektiboak. Une edo egoera jakin bateko interes indibidualen arabera, itsu-itsuan sinesten dugu haiengan, konfiantza galtzen joaten gara eta geure ahaleginetan bakarrik geratzen gara, eta etsipenerako, frustraziorako eta itxaropen gabeziarako bidea irekitzen zaigu gure bizitzan.

Maila kolektiboan, gizartearen populazio handi batek babesik gabe uzten gaituzten sistemarekiko eta buruzagienganako urruntasun sentsazioa sentitzen dugu; izan ere, besteak beste, sarriegi ohartzen gara boterean daudenak eta sistemaren jabeak zein urrun dauden jende arruntak dituen benetako arazoetatik.

Putreen behatokian daudenek, etxebizitza espekulazio legez hartzen dutenek, beren babesle diren legeen aterpean zigorgabetasunez jarduten duten bitartean, urteetako utzikeriak, «esku hartzerik ezaren» jarrerak eta agintean zein sektore ekonomikoan daudenen akats politikoek klase politikoarekiko erabateko mesfidantza egoerara eraman gaituzte. Bistakoa da kapital pribatuaren interesek lehentasuna dutela interes publikoaren edo kolektiboaren gainetik: politikariak kapitalaren eta sistema boteretsuen menpe baileudeke eta bahiturik izango bailirateke.

Espainiako eta Kataluniako eskuinak baliogabetutako azken dekretuen ondorioz, sumindura protesta lehertzear dago. Metxa piztuta dago, eta ezinezkoa zaigu jakitea nora eramango gaituen honek guztiak. Hala ere, inongo presarik ez duen «gizarte erosoan» bizi denak ez du etsipenean edo itolarrian bizi direnen lekuan jartzeko asmorik, eta nahiz eta larri bizi direnentzat lege aldaketaren itxaronaldiak amaigabea dirudien, babesik gabe dauden horiek, oraingoz eta geroan ere, modu bertsuan jarraituko dute.

Catalunya plazan “Lotsa, lotsa!” oihuak entzuten dira erneguz eta suminduraz; bertan, higiezinen sektorearen lotsagabekeriek ez ikusiarena egiten diete etxebizitza lortu nahi duten baina ordaindu ezin dutenen aldarrikapenei, eta, bitartean, jendearen bizilekuak eta biziraupena espekulazio objektu gisa tratatzen jarraituko dute. Hala ere, gogora ekar genezake Diputatuen Kongresuan egindako parlamentu kontrolerako saio batean, Gabriel Rufian ERCko bozeramaileak zuzenean Pedro Sanchezi esan ziona: «Etxebizitza krisia izango da zure gobernua eroraraziko duena». Edota “Salvados” programan: «Baztertu egingo zaituzte, gizarte koldarkeria dela eta».

Sanchezentzat egoera zaila den honetan, Juntsek erabat babesik gabe utzi baitu, estualdi larrian, hauteskundeetara deitu du eta bere etorkizuna herritarren aldarrikapenei lotuta gelditu da. Herritarrak haren bidea markatzen ari dira eta etorkizuneko hilabeteek eskaintzen zutena baino aukera itxaropentsuagoa izan daitekeen ihesbidea eskaini diote. Bere alde jokatzen dute bizitza zapuztuta ikusi dutenen aldeko aldarrikapenek, eta, han eta hemen, premia larrian dagoen hainbat eta hainbat jendek.

Testuinguru horretan, baliteke Sanchez «justizia kausen salbatzaile» gisa txalotua izatea; izan ere, nazioarteko zuzenbidearekin bat egin eta boteretsuen nagusitasun nahiaren aurkako antidoto gisa jardungo luke, Leon XIV.a aita santuak berriki egindako deian islatzen duen sentimenduarekin bat eginez.

Dilema horren aurrean, argi dago, hartutako jarreraren arabera, guztiak seinalatuta geratuko direla. Sanchezen esanetan: «Zapaltzaileekin zaude edo zapalduekin; boteretsuekin zaude edo zapalduenekin». Sanchezen erretorika nazioarteko protestaren eredu bihurtu da −justiziaren eta aurrerapenaren aldeko aldarria−, Netanyahu edo Trump bezalako pertsonaia boteretsuei atzera eragin gabe aurre egiteko prestutasunak babestuta. Hori izan daiteke, hain zuzen, haren ezaugarri nagusia eta bereizgarria; horrek egoera zail, ilun eta konplexuetatik irtenbidea aurkitzeko maisu gisa kokatu du, nahiz eta jakin alde guztietatik kritika zaparrada jaso dezakeela.

Bestalde, Puigdemonten itzulera «garaile» hark −bere hautesle asko ere urrundu duen jarrera batek bultzatuta− agian indarra galdu du, eta badirudi kalkulu akatsen bidez bere buruaz beste egiten ari den figura politikoa bihur daitekeela.

Eta gai horiek, ezinbestean, abandonu eta etsipen egoeretan bizi direnengan eragina dutenez, errepara diezaiogun maila pertsonalari: izan ere, ezintasun sentsazioak adoregabetzea eta itxaropen eza dakarzkio itxaropena galtzen ari den mundu baten ibilbideari.

Argi dago horrek guztiak eragin handia izango duela; oposizioarentzat, «Sanchez gaiztoa» hondamendi bihur liteke −halaxe ikusten baitute lau haizeetara aldarrikatuz−, eta bestetik, ahulen defendatzaile eta eremu publikoko eta «justizia kausen» aldeko «Aladin» gisa ager liteke: «beti zuzena dena egiten saiatzen den» pertsona, zaldun ibiltarien edo komunitate buruen balentriak gogorarazten dituena. Honela, “Mila gau eta bat gehiago” ipuin bildumako protagonistaren antzera, heroi burutsu eta babesle gisa aurkeztua izango da; «besteei laguntzeko eta zuzena denaren alde egiteko» azkartasuna edo «magia» erabiltzeko gaitasuna duena.

Laburbilduz, edozein bide hartzen duela, eta herritarrek jasandako etsipenak gorabehera, udazken entretenigarria dugu zain, azken helmuga ezezaguna izan arren. Itakara egindako bidaian bezala, espero dezagun bidaia bera, ikasgaiz, abenturaz eta esperientziaz aberatsa izatea; izan ere, beldurrak eta arazoak barnean dauzkagunean baino ez dira existitzen. Azken finean, agian gogoeta egiteko unea da eta etsipenak gure kontzientzia astindu dezake.