Diktadura frankista betean, 1950eko hamarkadan, Uribarri Ganboako urtegia eraikitzen hasi zirenean, 600 pertsonak baino gehiagok beren etxeak, lurrak eta bizimoduak utzi behar izan zituzten. Izan ere, Mendizabal eta Orenin herriak guztiz urpean geratu ziren eta Garaioren eta Zuhatzu Ganboaren morfologiak guztiz aldatu ziren.

Herriak atzean uztera behartuta, batzuk Gasteizera eta beste batzuk are urrunago joan ziren. Atzo pertsona eta familia hauei omenaldia egin zien Arabako Foru Aldundiak urtegiko begiratokian egindako omenaldi batean. Ramiro Gonzalez diputatu nagusiak azaldu zuenez, «pertsonen oroitzapenak, tradizioak eta esentzia desagertu ziren» eta «bizitza berri bati ekitera behartu zituzten, kasu askotan baldintza gogorretan».

Ekitaldian izan ziren desagertutako herri haietako bizilagunak, jada ez daudenen ondorengoak, ingurune horren memoria bildu duten pertsonak, urtegiaren inguruko egungo toki erakundeetako ordezkariak eta beste agintari batzuk. Gaur egun urtegiaren aldamenean daudenak Arratzua-Ubarrundia, Burgelu eta Barrundiako udalerriak eta Mendixur, Marieta-Larrintzar eta Uribarri Ganboa herriak dira.

«ESPEDIENTEA BETETZERA MUGATUTA»

EH Bilduk, bestalde, ekitaldiarekin Aldundia «espedientea betetzera mugatu» dela salatu zuen. Eva Lopez de Arroyabe Arabako Batzar Nagusietako bozeramaileak gogora ekarri zuenez, Gonzalezen Gobernuak «sei urte baino gehiago behar izan ditu omenaldia egiteko eta 2019ko urtarrilean aho batez onartutako mozioa betetzeko». Gainera, familiak eta udalak kontuan hartu ez dituela gaitzetsi zuen.

«Uste dugu zorretan gaudela euren etxeetatik erbesteratuak izan zirenekin», adierazi zuen Lopez de Arroyabek.