Zenbakiak berak adierazgarriak dira Donostiako danborrada deskribatzeko: orotara 22.000 danbor inguru hiriko auzoetan barna banatuta, 15.500 heldu eta 7.000 txiki inguru. Hauek izan ziren protagonista eguerdian, eta bereziki udaletxeko balkoira igo ziren lagunak: Olatz Cortes Easo Ederra, Zuriñe Brias eta Andrea Varela damak, Oihane Bolado danbor nagusia, Julen Santano jenerala eta Unai Ramos laguntzailea... Ondoan izan zituzten hainbat pertsonaia: Donostiako hiritarrak, batelariak, iñudeak, iruleak, urketariak eta palafrezainak. Eta The English School-eko umeak ere egon ziren balkoian. Eman zizkieten goxokiak hartzeko soilik askatu zuten danborra.

Behean, Alderdi Ederren, eguerdiko hamabiak jotzear, oraindik lekua hartu gabe zeudenak korrika jarri ziren postuan, urduri eta hunkituta.

Ez da harritzekoa, begira baitzituzten guraso, aiton-amona, izeba-osaba eta lagunak... Hein batean, hiri osoa. Eta zaldiz Hernani kalea zeharkatzean sentituko zutenak handia izan behar zutela pentsatu genuen mila bururen atzetik desfileari begira. Alderdi Eder parkean konpainiak osatu eta lehendabiziko pausoak eman zituztenean, ez zen altuerarik gelditzen libre, izan zaborrontzi, farola, banku edo zuhaitz.

Mila modutara

Eroso-eroso eseri zenik ere izan zen, lehenengo lerroetan jarritako aulkietan, batzuk arroparik dotoreenak soinean. Baina lagun, biloba edo seme-alabak ikusteko denetariko mugimenduak egiten zituztenak ziren deigarrienak: farola batera goititu zen kuadrilla gaztea, edo banku batean, bizkarralde gainera igota, aurrean zuen bikotea besarkatzen zuen gizon heldua. Kokapena berez arriskutsu samarra ez bazen, dantzan hasi zen Raimundo Sarriegiren doinuen erritmora, bankua bera dantzan jarriz. Halako xehetasunetan sumatzen zen donostiarrek nola bizi duten jai hau. Mila modutara, bakoitzak berera, baina sekulako ilusioz.

Balkoietan ere danborra jotzen ari ziren, desfilatzen ari zirenak agurtzeaz gain, eta aipagarria da aitatxi-amatxiengan sumatzen zen poza. Egun berezia pasatu zuten bilobekin jostatuz.

Jendetzaren artean, Ainhoa eta Amaia ama-alabek lagunak ikusteko txoko bat aurkitzea lortu zuten. Amaiak 9 urte ditu eta heldu den urtean aterako da jotzen. Ainhoak kontatu zuenez, bezperan familia eta lagunekin afaria egin zuten etxean eta, nahiz eta ez atera, danborra jo zuten denek gauerdian eta festa ederki ospatu zuten.

50 konpainiak banan-banan ateratzen joan ziren parketik, eta kaleetatik igaro ahala husten joan ziren espaloiak, senideak ikusi ondotik alde egiten baitzuten aunitzek. Jada lehen lerrotik ikus zitekeen desfilea lasai ederrean. 13.00etan oraindik ez ziren talde guztiak atera eta eskuak bero-bero izan arren, oinak hotz zituzten txikiek. Nekearen nekez, baten batek aho zabalka agurtu zituen ikusleak. Alderdi Ederretik abiatzen azkenak La Anunciatakoak izan ziren, balkoira igo ziren danborradako pertsonaiak ikastetxe honetakoak zirelako.

Exekutatuei loreak

Haurrak soilik ez, helduen 128 konpainia ibili ziren, 5.942 emakume eta 9.517 gizon, auzo guztietara jaia zabaltzen. Alde Zaharrera sartzean, arreta -eta poza- ematen zuten altxaldi frankistaren ondoren exekutatutako 400 donostiarren omenezko eskulturan jarritako lore txuri-urdinek, herrikideek gogoan dituzten seinale, zeresanik ez halako egun sinbolikoetan.

Edozein kaletara barneratzea nahikoa zen konpainiaren batekin gurutzatzeko. Animo oihuak egiten zituzten sukaldari, urketari eta soldaduek. Musikaz gain, jakina, ez zen falta jan-edanik taberna ugarietan.

Bitartean, Konstituzio plazan banan-banan emanaldiak eskaintzen ari ziren taldeak oholtzan, begi pila begira zutela, edo, hobeki erranda, belarri pila hipnotizatuta. Lotaratzean -batzuk kronika hau argitaratu eta geroago-, belarriek kontatuko diete donostiarrei egindako parrandaren berri.