GARA
DONOSTIA

Bizitza gailen gudaren gainetik, Gervasio Sanchezen begietan

Gervasio Sanchez argazkilariaren 41 irudirekin osatutako «Bizitza» erakusketa San Telmo museoko Laborategian izango da ikusgai apirilaren 1etik ekainaren 12ra. Gerardo Mosquera da komisarioa, eta nagusiki zuri-beltzean egindako argazkiak biltzen ditu, 1991tik 2015era arteko urteetan munduko gerra ezberdinetan egindakoak. «Gerraren eta indarkeriaren tragediaren gaineko bizitzaren garaipenarenaren» isla dira, Mosqueraren iritzian.

“Bizitza” erakusketa San Telmo museoak antolatu du, Kriminologiaren Euskal Institutuaren (UPV/EHU) lankidetzarekin. Nazioarteko Biktimologia Sinposioaren harira antolatu da, izurriak atzeratu badu ere. Giza Eskubideen Zinemaldiarekin ere bat egiten du erakusketak. Bi ekimenak atzo abiatu ziren.

«Gervasio Sanchezek erreportari gisa eta, bereziki, gerrako argazkilari gisa egindako lanean, gauzarik bereziena eta merituzkoena urteetan biktimei –pertsonei–, baina baita hiriei ere jarraitu izana da. Ohi denez, gerrako kronikariek argazkiak atera eta alde egiten dute, hurrengo batailaren distirara. Klik egin duten argazkilariak dira. Sanchezek, aldiz, harreman pertsonala garatu du bere argazkietako objektuekin. Gerra osteko argazkilari bat da, bere hondamendiak aurkezten dizkiguna eta berreskuratze urteetan jarraipena egiten diena, indarkeriaren glamour izugarria igaro denean. Parte-hartzaile bat da, lekuko bat bezala, lagun bat batzuetan. Biktimen historia kontatu du, eta denbora luzez argazkiak atera dizkie, tragediak hasi zirenetik familia, gizarte eta, agian, zailena den eremuan berriz sartu arte: beren esparruan. Nola bizi gorputz ahuldu batekin, esperientzia suntsitzaile batekin, absentzia zorrotzekin, memoria jasangaitzekin? Sanchezek berreraikitzen ari diren bizitza horien berri eman du, beren prozesu zailei jarraituz, kasu batzuetan haiei lagunduz, eta bizitza eta baieztapen kontakizun gogorrak aurkeztu dizkigu, paradoxa bada ere, poz lazgarria adierazten dutenak. John Yau poetak esan du jada ez dagoela heroirik: bizirik dirautenak bakarrik. Baina bizirik daudenak garaileak ere izan daitezke, eta Sanchezek erretratatu egiten ditu. Hainbat erakusketa eta liburutan ‘Vidas minadas’ izenburupean bildutako istorioak dira adibiderik onena». Hala dio erakusketaren komisario Gerardo Mosquerak libururako idatzitako testuan.

Sanchezen lanaren ikuspegi berri bat erakutsi nahi du Mosquerak erakusketan, Sanchezek sortutako irudien indar bisualean eta aberastasun komunikatiboan oinarrituta. «Izan ere, bere argazkiak kontatzen dituzten istorioetatik eta informatu dituzten gertakarien gaurkotasunetik harago interesatzen zaizkigu. Ukatu gabe gainditzen dute erreportajea; izan ere, irudien balio artistikoak (artea estetika gisa ez ezik, komunikabide konplexu, partikular, komunikazio eta ezagutzarako bide sentigarri gisa ulertuta) eragin du hainbeste erakusketa eta liburutan erakustea eta Espainiako Argazki Sari Nazionala jasotzea. Ondorio hori berak sortutako irudien berezko balioaren emaitza da, bere zirkunstantzien gainetik edo azpitik. Jakina, zirkunstantziak ez dira ezabatuak izan: errepresentazioen semiosiaren oinarrian daude, barrutik eraginez eta indarra emanez», adierazi du. Erakusketa honek Gervasio Sanchez poeta eta artista nabarmentzen ditu. Lehen aldiz, bere argazkiak nahastuta agertzen dira, jatorrizko testuinguru eta denborazkotasunetatik harago, «aretoetan museografikoki koreografiatutako konstelazio batean, irudien arteko erlazio orokorrak ezartzeko».

“Bizitza”-k garai, leku eta testuinguru askotan Sanchezek ateratako argazki sorta biltzen du. Horietako hainbat argitaragabeak dira.

Gervasio Sanchez «bizitzaren erreportaria da, gerraren eta indarkeriaren tragediaren gaineko bizitzaren garaipenarena», nabarmendu zuen atzoko aurkezpenean Mosquerak.

Ikuspegi nahiko apartekoa da, eta bere lan guztia bideratzen du, bere iritzian. «Baiezko espiritu hori da ‘Bizitza’-ren komisariotzaren ardatz tematiko nagusia, argazkilariaren ikuspegiarekin bat datorren eta azpimarratzen duen hurbilketa. Gervasioren irudiak bizitzak suntsitua izateari nola uko egiten dion erakustean zentratzen dira, gerra eta heriotzaren hondakinen erdian nola agertzen den, haiek gaindituz: hondamenaren erdian sortzen den belaze gaizto murriztezina. Erakusketan ez dira prozesu horiek kontatzen: kondentsatzen dituzten irudietan laburbiltzen dira, eta irudi horiek, artearen ahalmenari esker, zentzuzko mikrotxipen modukoak dira. Bizitzaren arrakasta argi eta garbi ikusten da Sanchezen lanean hain enblematikoak diren mutilatuen inguruko kroniketan, baina bere obraren osotasun handiari eusten dio, argazkilari gisa duen poetika baldintzatzen duelako», azaldu zuen komisarioak.